Boltiq qalqoni
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 520–521-b. — ziyouz.com
Boltiq qalqoni — Şarkiy Yevropa platformasining şim.ğarbiy qismida, uning tokembriy burmali fundamentining yer yuzasiga çiqib qolgan qismi. Nisbatan yoşroq çökindi jinslari qoplami deyarli uçramaydi. Rossiyaning şim.garbiy (Kareliya Respublikasi, Murmansk viloyati) qismi, Finlyandiya va Şvetsiya hududlarini öz içiga oladi. Fundamentining tokembriy jinslari kuçli metomorflaşgan va murakkab joylaşgan bölib, turli yoşga mansub majmualardan iborat. Arxey va quyi proterozoy jinslari (gneyslar, kristalli slanetslar va b.) dan tuzilgan. Ularning mutlaq yoşi 3500 mln. yildan 2700— 2500 mln. yilgaça. Proterozoyning nisbatan yoşroq Kareliya va svekfin majmualari köproq tarqalgan, ular burmali sistemalar hosil qilib, şakllanişi bundan 1850—1750 mln. yil avval yakunlangan. Şuningdek granitrapakivlar ham rivoj topgan (1640— 1620 mln. yil). Paleozoydan boşlab vaqtvaqti b-n kötarilgan. B. q.da temir rudasi (Şvetsiya, RF), mis-nikel rudalari (RF), paleozoy işqorli intruziyalari orasida apatit (Xibin, RF) konlari bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БОЛТИҚ ҚАЛҚОНИ — Шаркий Европа платформасининг шим.ғарбий қисмида, унинг токембрий бурмали фундаментининг ер юзасига чиқиб қолган қисми. Нисбатан ёшроқ чўкинди жинслари қоплами деярли учрамайди. Россиянинг шим.гарбий (Карелия Республикаси, Мурманск вилояти) қисми, Финляндия ва Швеция ҳудудларини ўз ичига олади. Фундаментининг токембрий жинслари кучли метоморфлашган ва мураккаб жойлашган бўлиб, турли ёшга мансуб мажмуалардан иборат. Архей ва қуйи протерозой жинслари (гнейслар, кристалли сланецлар ва б.) дан тузилган. Уларнинг мутлақ ёши 3500 млн. йилдан 2700— 2500 млн. йилгача. Протерозойнинг нисбатан ёшроқ Карелия ва свекфин мажмуалари кўпроқ тарқалган, улар бурмали системалар ҳосил қилиб, шаклланиши бундан 1850—1750 млн. йил аввал якунланган. Шунингдек гранитрапакивлар ҳам ривож топган (1640— 1620 млн. йил). Палеозойдан бошлаб вақтвақти б-н кўтарилган. Б. қ.да темир рудаси (Швеция, РФ), мис-никель рудалари (РФ), палеозой ишқорли интрузиялари орасида апатит (Хибин, РФ) конлари бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.