Bomiyon
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 527–528-b. — ziyouz.com
Bomiyon BOMIYON, Bomikon, Bomyanna — Afğonistonning markaziy qismidagi qad. şahar, B. viloyatining ma'muriy markazi. Aholisi 10 ming kişiga yaqin. B. 1-a.da barpo bölgan, 7-a.da uni arablar fath etgan. 10—13-a. boşida B. dastlab ğaznaviylar, söng ğuriylar, keyin xorazmşohlarga tobe bölgan. 1221 y. B.ni möğullar vayron qilgan, 16-a. dan u boburiylar tasarrufidabölgan. B. 18-a. 2-yarmidan Afğoniston davlati tarkibida.
Xitoylik sayyoh Syuan Szan va arab tarixçilari keltirgan ma'lumotlarga köra, B. islom dini kirib kelgunga qadar buddizmnint yirik markazi hisoblangan. U yerda qoyatoşlarni yönib bunyod etilgan öndan ortiq butxona ötmişda mavjud bölib, ularning mingdan ziyod rohib (monax) lari bölgan. Butxonalar öyma naqşlar b-n bezatilgan, ularga köplab erkak va ayol qiyofasidagi toş sanamlar örnatilgan. Erkak qiyofasidagi sanamlardan birining böyi 53 m, ayol qiyofasidagilaridan birining böyi esa 3S m. bölgan. Afğonistondagi Tolibon rahbariyati qaroriga muvofiq, mamlakatdagi islomiyatga qadar yaratilgan moddiymadaniy obi dal ar, şu jumladan B.dagi budda sanamlari vayron qilingan (2001 y. mart).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БОМИЁН, Бомикон, Бомйанна — Афғонистоннинг марказий қисмидаги қад. шаҳар, Б. вилоятининг маъмурий маркази. Аҳолиси 10 минг кишига яқин. Б. 1-а.да барпо бўлган, 7-а.да уни араблар фатҳ этган. 10—13-а. бошида Б. дастлаб ғазнавийлар, сўнг ғурийлар, кейин хоразмшоҳларга тобе бўлган. 1221 й. Б.ни мўғуллар вайрон қилган, 16-а. дан у бобурийлар тасарруфидабўлган. Б. 18-а. 2-ярмидан Афғонистон давлати таркибида.
Хитойлик сайёҳ Сюань Цзан ва араб тарихчилари келтирган маълумотларга кўра, Б. ислом дини кириб келгунга қадар буддизмнинт йирик маркази ҳисобланган. У ерда қоятошларни йўниб бунёд этилган ўндан ортиқ бутхона ўтмишда мавжуд бўлиб, уларнинг мингдан зиёд роҳиб (монах) лари бўлган. Бутхоналар ўйма нақшлар б-н безатилган, уларга кўплаб эркак ва аёл қиёфасидаги тош санамлар ўрнатилган. Эркак қиёфасидаги санамлардан бирининг бўйи 53 м, аёл қиёфасидагиларидан бирининг бўйи эса 3S м. бўлган. Афғонистондаги Толибон раҳбарияти қарорига мувофиқ, мамлакатдаги исломиятга қадар яратилган моддиймаданий оби дал ар, шу жумладан Б.даги будда санамлари вайрон қилинган (2001 й. март).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.