Bonu

Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 530-b. — ziyouz.com

Bonu (taxallusi; asl ismi Samar Bonu Sirojiddin qizi) (1837, Öş — 1891, Andijon, Mingtepa qişlogi) — uzbek şoirasi, ma'rifatparvar. Huvaydottt çevarasi. «Meros dedim bobomlardin» masnaviysida Hofiz, Navoiy, Şams Tabriziy, Ahmad Yassaviy va bobosi Huvaydoni tilga olib, şoirlik iste'dodi otabobosidan meros ekanligini ta'kidlagan. Ularning asarlariga tajnis, tatabbular yozgan.

B. 19 yoşida beva qolgan. «Bonu ğarib» şe'rida bu ogir judolik va musibatni turmuş hodisalari b-n boğlab, özi kabi ayollar qismatidan, zamonasidagi haqsizliklardan zorlangan. Şe'rlarida Layli, Şirin, Uzrolar b-n dardlaşgan («Yor jabr etdi» va b.). B. ruhidagi isyonkorlik, oqilalik asarlariga singib ketgan. Sevgi mavzuidagi şe'rlari şaxsiy histuyğular b-n çegaralanmay, keng ijtimoiy mazmun kasb etgan. B. ijodida şaxs va zamon, ayollar taqdiri masalasini asosiy öringa qöygan. Erk uçun özi tanlagan yölning töğriligiga işongan («Falak ozoridan ming dod», «Heç qaysi inson ham», «Didda dardim kim bilur?», «Benavolar» va b.), bu yölda sobit turgan. B. şe'rlarini töplab devon tuzgan.

As: Şe'rlar, T., 1963.

Ad.: Jalolov T., Özbek şoiralari, T., 1980.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

БОНУ (тахаллуси; асл исми Самар Бону Сирожиддин қизи) (1837, Ўш — 1891, Андижон, Мингтепа қишлоги) — узбек шоираси, маърифатпарвар. Ҳувайдоттт чевараси. «Мерос дедим бобомлардин» маснавийсида Ҳофиз, Навоий, Шамс Табризий, Аҳмад Яссавий ва бобоси Ҳувайдони тилга олиб, шоирлик истеъдоди отабобосидан мерос эканлигини таъкидлаган. Уларнинг асарларига тажнис, татаббулар ёзган.

Б. 19 ёшида бева қолган. «Бону ғариб» шеърида бу огир жудолик ва мусибатни турмуш ҳодисалари б-н боғлаб, ўзи каби аёллар қисматидан, замонасидаги ҳақсизликлардан зорланган. Шеърларида Лайли, Ширин, Узролар б-н дардлашган («Ёр жабр этди» ва б.). Б. руҳидаги исёнкорлик, оқилалик асарларига сингиб кетган. Севги мавзуидаги шеърлари шахсий ҳистуйғулар б-н чегараланмай, кенг ижтимоий мазмун касб этган. Б. ижодида шахс ва замон, аёллар тақдири масаласини асосий ўринга қўйган. Эрк учун ўзи танлаган йўлнинг тўғрилигига ишонган («Фалак озоридан минг дод», «Ҳеч қайси инсон ҳам», «Дидда дардим ким билур?», «Бенаволар» ва б.), бу йўлда собит турган. Б. шеърларини тўплаб девон тузган.

Ас: Шеърлар, Т., 1963.

Ад.: Жалолов Т., Ўзбек шоиралари, Т., 1980.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.