Bor karbidlari
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 532-b. — ziyouz.com
Bor karbidlari — bornit uglerod b-n hosil qilgan birikmalari. Bor bir kator karbidlarni hosil qiladi. Ulardan B4C (yoki B12C3) va B13C12 larning tarkiblari aniqlangan. B4C — qora yaltiroq kristall modsa, ziçligi 2520 kg/m3, mikroqattiqligi 49,1 GPa, parçalaniş t-rasi 2450°dan yuqori. Bor yoki borat angidrid B2O3 ga 2000° dan yuqori trada kumir ta'sir ettirib olinadi. Havoda 600° gaça traga çidamli, suvda, mineral kislotalar va ularning aralaşmalarida erimaydi, ammo qaynoq işqorlar eritmalari ta'sirida parçalanadi. Korund A12O3 b-n karborund SiC dan qattiq, faqat olmos b-n borazondan yumşoqroq. Abraziv va silliqlovçi material, yarimötkazgiç sifatida, şuningdek yadro texnikasida neytronlarni yutuvçi material sifatida işlatiladi. V|3C12— romboedrik panjarali, qora rangli kristall modda. Suyuqlaniş t-rasi 2460°; ziçligi 2460 kg/m3, mikroqattiqligi 55,9 GPa. Yarimötkazgiç sifatida qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БОР КАРБИДЛАРИ — борнит углерод б-н ҳосил қилган бирикмалари. Бор бир катор карбидларни ҳосил қилади. Улардан В4С (ёки В12С3) ва В13С12 ларнинг таркиблари аниқланган. В4С — қора ялтироқ кристалл модца, зичлиги 2520 кг/м3, микроқаттиқлиги 49,1 ГПа, парчаланиш т-раси 2450°дан юқори. Бор ёки борат ангидрид В2О3 га 2000° дан юқори трада кумир таъсир эттириб олинади. Ҳавода 600° гача трага чидамли, сувда, минерал кислоталар ва уларнинг аралашмаларида эримайди, аммо қайноқ ишқорлар эритмалари таъсирида парчаланади. Корунд А12О3 б-н карборунд SiC дан қаттиқ, фақат олмос б-н боразондан юмшоқроқ. Абразив ва силлиқловчи материал, яримўтказгич сифатида, шунингдек ядро техникасида нейтронларни ютувчи материал сифатида ишлатилади. В|3С12— ромбоэдрик панжарали, қора рангли кристалл модда. Суюқланиш т-раси 2460°; зичлиги 2460 кг/м3, микроқаттиқлиги 55,9 ГПа. Яримўтказгич сифатида қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.