Borobudur
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 541–542-b. — ziyouz.com
Borobudur (Borobudur) — Yava oroli (Indoneziya) dagi Budda ibodatxonasi, me'moriy yodgorlik. 8-a. oxiri — 9-a. boşlarida toş bulakla'ri (andezit)dan tabiiy tepalikda 9 qatlamli, poğonali körinişda piramidalar (bal. 31,5 m, asos uz. 123 m) dan haşamatli stupa qurilgan. Unda 504 Budda haykallari va 1460 börtma tasvirlarda Budda hayoti aks ettirilgan. Qatlamlar şakliga köra, 2 qismga bölinadi. Quyi qismi qatlami 5 murabba tarx^i, yuqori qismi qatlami 3 aylana tarhli. Qatlamlar peşayvonli qilib qurilgan. B. ga şarqiy zinopoyadan çiqiladi. Har qatlamdagi peşayvonning kiraverişi çuqur ravoqli bölib, öymabörtma naqş va tasvirlar («kala— makara») işlangan. Yuqoriga zinapoyalar orqali kötariladi. Zinapoyalarning ikki tomonidan to markaziy stupagaça toşdan şerlarning şakllari işlangan. Peşayvonlarning devorlari va tösiqlaridagi toşlarga börtma tasvirlar işlangan (unda Buddaning boşdan keçirganlari hikoya qilingan). Yuqoridagi 3 aylana stupalari qönğiroqça şaklida bölib, ularning har biri içiga Buddaning haykallari qöyilgan. Tepasidagi boş stupada esa juda katta Budda haykali bor. B. urta asrlar Indoneziya san'atining nodir namunasi hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БОРОБУДУР (Borobudur) — Ява ороли (Индонезия) даги Будда ибодатхонаси, меъморий ёдгорлик. 8-а. охири — 9-а. бошларида тош булакла’ри (андезит)дан табиий тепаликда 9 қатламли, поғонали кўринишда пирамидалар (бал. 31,5 м, асос уз. 123 м) дан ҳашаматли ступа қурилган. Унда 504 Будда ҳайкаллари ва 1460 бўртма тасвирларда Будда ҳаёти акс эттирилган. Қатламлар шаклига кўра, 2 қисмга бўлинади. Қуйи қисми қатлами 5 мурабба тарх^и, юқори қисми қатлами 3 айлана тарҳли. Қатламлар пешайвонли қилиб қурилган. Б. га шарқий зинопоядан чиқилади. Ҳар қатламдаги пешайвоннинг киравериши чуқур равоқли бўлиб, ўймабўртма нақш ва тасвирлар («кала— макара») ишланган. Юқорига зинапоялар орқали кўтарилади. Зинапояларнинг икки томонидан то марказий ступагача тошдан шерларнинг шакллари ишланган. Пешайвонларнинг деворлари ва тўсиқларидаги тошларга бўртма тасвирлар ишланган (унда Будданинг бошдан кечирганлари ҳикоя қилинган). Юқоридаги 3 айлана ступалари қўнғироқча шаклида бўлиб, уларнинг ҳар бири ичига Будданинг ҳайкаллари қўйилган. Тепасидаги бош ступада эса жуда катта Будда ҳайкали бор. Б. урта асрлар Индонезия санъатининг нодир намунаси ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.