Bortdagi muvaqqat dastur qurilmasi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 547-b. — ziyouz.com
Bortdagi muvaqqat dastur qurilmasi (kosmonavtikada) — kosmik uçiş apparati (kosmik kema) bortiga örnatiladigan elektron asbob. Vazifasi — bortdagi tizimlarning boşqaruvga doir buyruq (komanda)larni belgilangan aniq bir vaqtda berişi. Buyruqlarni beriş dasturi, ya'ni buyruqlar ketmaketligi va orasidagi vaqt oldindan (mas, uçişga tayyorgarlik vaqtida) belgilab qöyilişi yoki parvoz paytida radioyöli orqali Yerdan uzatilişi mumkin. Agar buyruklar Yerdan uzatilsa, bortda kiritilayotgan dasturni xotirada saqlab qoladigan qurilma (xotira qurilmasi) zarur böladi. B. m. d. q., odatda, yarimötkazgiçli elementlardan yasaladigan murakkab elektron tizimdan iborat. U radiosignallar yetib bormaydigan hollarda va Yer b-n qilinadigan radioaloqalar oraliğida kosmik kemani boşqarişga imkon beradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БОРТДАГИ МУВАҚҚАТ ДАСТУР ҚУРИЛМАСИ (космонавтикада) — космик учиш аппарати (космик кема) бортига ўрнатиладиган электрон асбоб. Вазифаси — бортдаги тизимларнинг бошқарувга доир буйруқ (команда)ларни белгиланган аниқ бир вақтда бериши. Буйруқларни бериш дастури, яъни буйруқлар кетмакетлиги ва орасидаги вақт олдиндан (мас, учишга тайёргарлик вақтида) белгилаб қўйилиши ёки парвоз пайтида радиойўли орқали Ердан узатилиши мумкин. Агар буйруклар Ердан узатилса, бортда киритилаётган дастурни хотирада сақлаб қоладиган қурилма (хотира қурилмаси) зарур бўлади. Б. м. д. қ., одатда, яримўтказгичли элементлардан ясаладиган мураккаб электрон тизимдан иборат. У радиосигналлар етиб бормайдиган ҳолларда ва Ер б-н қилинадиган радиоалоқалар оралиғида космик кемани бошқаришга имкон беради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.