Boş miya nervlari
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 580-b. — ziyouz.com
Boş miya nervlari — boş miya asosi (pastki yuzasi)dan oldinmakeyin boşlanuvçi 12 juft nerv. Ular boş miyani taşqi muhit va içki a'zolar b-n boğlab turadi. I. Hid bil u v nervi — burun böşliğining tepa qismiga tarqalib, hidlarni qabul qiladi; II. Köruv nervlari — köz soqqasining nurlarni qabul qiluvçi tör pardasiga tarqalgan. Közni harakatlantiruvç i (III), ğaltak (IV) va uzoqlaştiruvçi (VI) nervlar köz soqqasining yordamçi muskullariga boradi. V. U ç şoxli nerv yuz, köz, burun va oğiz böşliqlarigatarqaladi. VII.Yuz nervi — yuzdagi mimika (imoişora), jağ osti muskullari, burun böşliği, tanglay va til şilliq pardasini ta'minlaydi. VIII. Vestibulyareşituv nervi içki quloqda tarmoqlanadi. IX. Tilhalqum (yutqin) nervi — til va halqumda tarmoqlanadi. X.Adaşgan (sayyor) nerv — yurakka, nafas va qorin böşliği a'zolariga tarqaladi. XI. Qöşimça nerv— yelka va böyin muskullariga boradi. XII. Til osti nervi — til va til osti muskullariga tarqaladi. B.m.n. sezuvçi, xarakatlantiruvçi va aralaş böladi. I, II, VIII nervlar sezuvçi, IV, VI, VII, XI, XII nervlar harakatlantiruvçi va III, V, IX, X nervlar aralaş nervlardir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БОШ МИЯ НЕРВЛАРИ — бош мия асоси (пастки юзаси)дан олдинмакейин бошланувчи 12 жуфт нерв. Улар бош мияни ташқи муҳит ва ички аъзолар б-н боғлаб туради. I. Ҳид бил у в нерви — бурун бўшлиғининг тепа қисмига тарқалиб, ҳидларни қабул қилади; II. Кўрув нервлари — кўз соққасининг нурларни қабул қилувчи тўр пардасига тарқалган. Кўзни ҳаракатлантирувч и (III), ғалтак (IV) ва узоқлаштирувчи (VI) нервлар кўз соққасининг ёрдамчи мускулларига боради. V. У ч шохли нерв юз, кўз, бурун ва оғиз бўшлиқларигатарқалади. VII.Юз нерви — юздаги мимика (имоишора), жағ ости мускуллари, бурун бўшлиғи, танглай ва тил шиллиқ пардасини таъминлайди. VIII. Вестибулярэшитув нерви ички қулоқда тармоқланади. IX. Тилҳалқум (ютқин) нерви — тил ва ҳалқумда тармоқланади. Х.Адашган (сайёр) нерв — юракка, нафас ва қорин бўшлиғи аъзоларига тарқалади. XI. Қўшимча нерв— елка ва бўйин мускулларига боради. XII. Тил ости нерви — тил ва тил ости мускулларига тарқалади. Б.м.н. сезувчи, харакатлантирувчи ва аралаш бўлади. I, II, VIII нервлар сезувчи, IV, VI, VII, XI, XII нервлар ҳаракатлантирувчи ва III, V, IX, X нервлар аралаш нервлардир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.