Boş uzatma
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 582-b. — ziyouz.com
Boş uzatma — avtomobil va traktor dvigatellari valining aylanma harakatini yetakçi ğildiraklarga uzatadigan mexanizm. Şesternyalari (tişli ğildiraklari) soniga qarab, yakka juftli va qöşaloq juftli xillarga bölinadi. Yakka juftli B.u. çervyakli, gipoidli yoki konussimon şesternyali bölib (1rasm), yengil avtomobillar va 4 t gaça yuk kötaradigan yuk avtomobillarida işlatiladi. Avtomobilning kardan valiga ulangan val 3 yetakçi konussimon şesternya 4 ni, u esa katta yetaklanuvçi konussimon şesternya 1 ni aylantiradi. Bu şesternya differensial qutisi 2 b-n birlaşgan; uning mexanizmi orqali aylanma harakatni avtomobilning yarim öqlari (yetakçi gildiraklari)ga uzatadi. Qöşaloq juftli B. u. bir juft konussimon va bir juft silindrsimon uzatmalardan iborat (2rasm). U oğir yuk avtomobillarida işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БОШ УЗАТМА — автомобиль ва трактор двигателлари валининг айланма ҳаракатини етакчи ғилдиракларга узатадиган механизм. Шестернялари (тишли ғилдираклари) сонига қараб, якка жуфтли ва қўшалоқ жуфтли хилларга бўлинади. Якка жуфтли Б.у. червякли, гипоидли ёки конуссимон шестерняли бўлиб (1расм), енгил автомобиллар ва 4 т гача юк кўтарадиган юк автомобилларида ишлатилади. Автомобилнинг кардан валига уланган вал 3 етакчи конуссимон шестерня 4 ни, у эса катта етакланувчи конуссимон шестерня 1 ни айлантиради. Бу шестерня дифференциал қутиси 2 б-н бирлашган; унинг механизми орқали айланма ҳаракатни автомобилнинг ярим ўқлари (етакчи гилдираклари)га узатади. Қўшалоқ жуфтли Б. у. бир жуфт конуссимон ва бир жуфт цилиндрсимон узатмалардан иборат (2расм). У оғир юк автомобилларида ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.