Böşatiş
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 870-b. — ziyouz.com
Böşatiş (metallurgiyada) — toblangan pölatni 720° dan (kritik nuqtadan) past tragaça qizdirib, söngra astasekin sovitiş. B. beqaror martensitni barqaror holatga keltiradi, içki kuçlanişlarni kamaytiradi va pölatning mexanik xossalarini özgartiradi, ya'ni ança yumşatib, qovuşoqligini oşiradi. B.ning 3 usuli bor; a) past trada B. — pölat 200° çamasi tragaça qizdirilib, astasekin sovitiladi; b) örtaça trada B. — pölat 200—450° trada qizdirilib, astasekin sovitiladi; v) yuqori trada B.— pölat450—727° trada qizdirilib, astasekin sovitiladi. B. t-rasi oşgan sari pölatning qattiqligi va mustahkamligi pasayadi, plastikligi va zarbiy qovuşoqligi oşadi. B. usuli asbobsozlik pölatiga, sementlanadigan pölatga, pişiq konstruksion pölatga, prujinalar va ressorlarga, dinamik va titrama kuçlar ta'sirida böladigan maşina detallariga termik (issiqlik) işlovi berişda qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЎШАТИШ (металлургияда) — тобланган пўлатни 720° дан (критик нуқтадан) паст трагача қиздириб, сўнгра астасекин совитиш. Б. беқарор мартенситни барқарор ҳолатга келтиради, ички кучланишларни камайтиради ва пўлатнинг механик хоссаларини ўзгартиради, яъни анча юмшатиб, қовушоқлигини оширади. Б.нинг 3 усули бор; а) паст трада Б. — пўлат 200° чамаси трагача қиздирилиб, астасекин совитилади; б) ўртача трада Б. — пўлат 200—450° трада қиздирилиб, астасекин совитилади; в) юқори трада Б.— пўлат450—727° трада қиздирилиб, астасекин совитилади. Б. т-раси ошган сари пўлатнинг қаттиқлиги ва мустаҳкамлиги пасаяди, пластиклиги ва зарбий қовушоқлиги ошади. Б. усули асбобсозлик пўлатига, цементланадиган пўлатга, пишиқ конструкцион пўлатга, пружиналар ва рессорларга, динамик ва титрама кучлар таъсирида бўладиган машина деталларига термик (иссиқлик) ишлови беришда қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.