Bosma
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 550-b. — ziyouz.com
Bosma— h) kaştadözlikyaa çok turi. Mato ustiga ipni töğri yoki qiya töşab, ustidan 3 mm li qiya çoklar b-n tikib çiqiladi. Bunda ip avval öngdan çapga töşalib, ustidan çapdan öngta tomon çok bostirib matoga mustahkamlanib çiqiladi; şu tariqa mato yuzasi sidirğa qoplanadi. B. çokining taşqi körinişdan bir-biridan farq qiladigan bir neça xillari (kandaxayol, çindaxayol va b.) bor. Yirik kaştalar (palak, sözana, çoyşab, kirpeç va b.) va naqş gullarini yaxlit kaşta b-n töldiriş maqsadida yuzaga kelgan. Toşkent, Buxoro, Şahrisabz, Samarqand va b.da «dol» deb ataladi; 2) kulollikda buyumlarni bezaşda (yoğoç yoki rezinka, qadimda qovoq, turp, sabzi va b.dan yudduz, doyra, nuqta şaklida öyib tayyorlangan), matoga gul bosişda (yoğoç) qöllaniladigan gul qoliplar yordamida tuşiriladi; 3) zargarlikda qolipaki usulida yasalgan yoki bezalgan buyumlar; 4) araqi körinişidagi ingiçka va yupqa taxtaçalar; me'moriy bezakda taxtalar çokini berkitiş uçun qöllaniladi. Yuzasi öyma va böyama naqşlar b-n bezatilişi mumkin; çaspakning bir turi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БОСМА— ҳ) каштадўзликяа чок тури. Мато устига ипни тўғри ёки қия тўшаб, устидан 3 мм ли қия чоклар б-н тикиб чиқилади. Бунда ип аввал ўнгдан чапга тўшалиб, устидан чапдан ўнгта томон чок бостириб матога мустаҳкамланиб чиқилади; шу тариқа мато юзаси сидирға қопланади. Б. чокининг ташқи кўринишдан бир-биридан фарқ қиладиган бир неча хиллари (кандахаёл, чиндахаёл ва б.) бор. Йирик кашталар (палак, сўзана, чойшаб, кирпеч ва б.) ва нақш гулларини яхлит кашта б-н тўлдириш мақсадида юзага келган. Тошкент, Бухоро, Шаҳрисабз, Самарқанд ва б.да «дол» деб аталади; 2) кулолликда буюмларни безашда (ёғоч ёки резинка, қадимда қовоқ, турп, сабзи ва б.дан юддуз, дойра, нуқта шаклида ўйиб тайёрланган), матога гул босишда (ёғоч) қўлланиладиган гул қолиплар ёрдамида туширилади; 3) заргарликда қолипаки усулида ясалган ёки безалган буюмлар; 4) арақи кўринишидаги ингичка ва юпқа тахтачалар; меъморий безакда тахталар чокини беркитиш учун қўлланилади. Юзаси ўйма ва бўяма нақшлар б-н безатилиши мумкин; часпакнинг бир тури.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.