Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Boxay

    Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 577-b. — ziyouz.com

    Boxay — Şim.Şarqiy Osiyodagi ilk örta asr davlati (8-a.— 926 y.). Hududi hoz. Xitoy, Rossiyaning Primorye ölkasi va Koreyaning bir kismini egallagan. B. jan.şarkda Tan imperiyasi, ğarbda Yuesi moxe (keyinçalik kidonlar) va şim.şarkda Xeyşuy moxe kabilalari yerlari, jan.da Silla davlati b-n çegaralangan, uning şarqiy çegarasi esa dengiz qirğoğidan ötgan. Aholisi asosan tungus moxe qabilalari, koreys va xitoylardan iborat bölgan, dehqonçilik, çorvaçilik, ipakçilik, ovçilik, balikçilik va hunarmandçilik b-n şugullangan. B.da temir, kumuş, mis, oltin, jez i. ç., qurolyaroğ yasaş, töqimaçilik, kulolçilik, könçilik taraqqiy etgan, daryo va dengiz kemaçiligi rivojlangan. Köpçilik B.lik zodagonlar Xitoy poytaxti — Çan'anda ta'lim olganlar. B.da Tan madaniyati ta'siri kuçli bölgan. B. aholisi xitoyça iyeroglif yozuvidan keng foydalangan. B.da adabiyot, ilmfan va san'at ham rivojlangan bölib, buni Xabarovsk va Tokiodagi muzeylarda saqlanayotgan arxeologik topilmalar tasdiqlaydi. B. qöşni davlatlar, xususan Xitoy va Yaponiya b-n madaniy, siyosiy va savdo-sotiq aloqalari olib borgan. B.ning eng gullagan çoği Da Sin Mao (738—794) hukmronligi davriga töğri keladi. B. 926 y. kidonlar tomonidan istilo etilgan.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    БОХАЙ — Шим.Шарқий Осиёдаги илк ўрта аср давлати (8-а.— 926 й.). Ҳудуди ҳоз. Хитой, Россиянинг Приморье ўлкаси ва Кореянинг бир кисмини эгаллаган. Б. жан.шаркда Тан империяси, ғарбда Юэси мохэ (кейинчалик кидонлар) ва шим.шаркда Хэйшуй мохэ кабилалари ерлари, жан.да Силла давлати б-н чегараланган, унинг шарқий чегараси эса денгиз қирғоғидан ўтган. Аҳолиси асосан тунгус мохэ қабилалари, корейс ва хитойлардан иборат бўлган, деҳқончилик, чорвачилик, ипакчилик, овчилик, баликчилик ва ҳунармандчилик б-н шугулланган. Б.да темир, кумуш, мис, олтин, жез и. ч., қуроляроғ ясаш, тўқимачилик, кулолчилик, кўнчилик тараққий этган, дарё ва денгиз кемачилиги ривожланган. Кўпчилик Б.лик зодагонлар Хитой пойтахти — Чанъанда таълим олганлар. Б.да Тан маданияти таъсири кучли бўлган. Б. аҳолиси хитойча иероглиф ёзувидан кенг фойдаланган. Б.да адабиёт, илмфан ва санъат ҳам ривожланган бўлиб, буни Хабаровск ва Токиодаги музейларда сақланаётган археологик топилмалар тасдиқлайди. Б. қўшни давлатлар, хусусан Хитой ва Япония б-н маданий, сиёсий ва савдо-сотиқ алоқалари олиб борган. Б.нинг энг гуллаган чоғи Да Цинь Мао (738—794) ҳукмронлиги даврига тўғри келади. Б. 926 й. кидонлар томонидан истило этилган.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.