Boyarlar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 602–603-b. — ziyouz.com
Boyarlar (turkiyça bajar — amaldor, boy er, janob) — 1) 9—17-a.larda Rus davlatida mulkdorlarning oliy tabaqasi. Kiyev davlatida — uruğqabila zodagonlari avlodi, katta drujinaçilar — vassallar va knyaz dumasi a'zolari, yirik yer egalari. Ularning öz vassallari bölib, şaxsiy daxlsizlik (immunitet) imtiyoziga hamda boşqa knyazlar huzuriga ketiş huquqiga ega bölganlar. Hududiy tarqoqlik davrida — eng badavlat va obröli mulkdorlar, knyaz hokimiyatining muxoliflari. Novgorod respublikasida B. amalda davlatni boşqarganlar. 14-a.dan ularning huquqlari knyazlar tomonidan astasekin çeklab qöyila boşlangan. Uluğ knyazlar saroyida alohida bölimlarni, davlat hududlarini boşqarganlar. 15-a.dan Rus davlatida — davlat xizmatidagi oliy mansabdor şaxslar, B. dumasining eng katta amaldorlari, boş ma'muriy, sud va harbiy lavozimlarni egallaganlar, markaziy va mahalliy boşqaruv organlari (prikazlar)ga boşçilik qilganlar, voyevoda bölganlar. Aristokratlar tarkibiga kirganlar. B. dumasi 18-a. boşida Pyotr I tomonidan tugatilişi va dvoryanlikni joriy etilişi munosabati b-n boyar unvoni bekor qilingan. 2) Ruminiyada 13—14-a. larda vujudga kelgan mulkdor tabaqa. 1945 y. agrar islohot natijasida tugatilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БОЯРЛАР (туркийча bajar — амалдор, бой эр, жаноб) — 1) 9—17-а.ларда Рус давлатида мулкдорларнинг олий табақаси. Киев давлатида — уруғқабила зодагонлари авлоди, катта дружиначилар — вассаллар ва князь думаси аъзолари, йирик ер эгалари. Уларнинг ўз вассаллари бўлиб, шахсий дахлсизлик (иммунитет) имтиёзига ҳамда бошқа князлар ҳузурига кетиш ҳуқуқига эга бўлганлар. Ҳудудий тарқоқлик даврида — энг бадавлат ва обрўли мулкдорлар, князь ҳокимиятининг мухолифлари. Новгород республикасида Б. амалда давлатни бошқарганлар. 14-а.дан уларнинг ҳуқуқлари князлар томонидан астасекин чеклаб қўйила бошланган. Улуғ князлар саройида алоҳида бўлимларни, давлат ҳудудларини бошқарганлар. 15-а.дан Русь давлатида — давлат хизматидаги олий мансабдор шахслар, Б. думасининг энг катта амалдорлари, бош маъмурий, суд ва ҳарбий лавозимларни эгаллаганлар, марказий ва маҳаллий бошқарув органлари (приказлар)га бошчилик қилганлар, воевода бўлганлар. Аристократлар таркибига кирганлар. Б. думаси 18-а. бошида Пётр I томонидан тугатилиши ва дворянликни жорий этилиши муносабати б-н бояр унвони бекор қилинган. 2) Руминияда 13—14-а. ларда вужудга келган мулкдор табақа. 1945 й. аграр ислоҳот натижасида тугатилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.