Böyin
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 850-b. — ziyouz.com
Böyin — gavdaning boş b-n tanani biriktiruvçi qismi; tepadan boş, pastdan kökrak qafasi b-n çegaralangan. B.ning orqa qismi ensa, oldingi yuzasi haqiqiy böyindir. Ensa qismi faqat muskullardan taşkil topgan bölib, oldi tomonida hiqildoq, kekirdak va ularning oldingi yuzasida qalqonsimon bez joylaşgan. B.ning örta çiziği sohasida qalqonsimon toğayning börtgan qismi «adam olmasi» (köproq erkaklarda) körinib turadi. B.ning ikki yonida qon tomirlar, nervlar va nozik muskullar bor. Uning tepa qismida (pastki jağ ostida) jağ osti bezi joylaşgan; bez yöli oğiz böşliğiga oçiladi, köpinça bolalarda nay orqali mikroblar bezga borib uni yalliğlantiradi — «tepki» böladi. B.ning pastki qismida (töş suyagining ustki yuzasida) vena qon tomiri çitali bor. Böğma kasalligida kekirdakni oçib havo yuborganda, vena kesilganda yoki jarohatlanganda havo sörilib, yurakni töxtatib qöyişi mumkin. B.da teri osti muskuli borligi uçun teri harakatçan böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЎЙИН — гавданинг бош б-н танани бириктирувчи қисми; тепадан бош, пастдан кўкрак қафаси б-н чегараланган. Б.нинг орқа қисми энса, олдинги юзаси ҳақиқий бўйиндир. Энса қисми фақат мускуллардан ташкил топган бўлиб, олди томонида ҳиқилдоқ, кекирдак ва уларнинг олдинги юзасида қалқонсимон без жойлашган. Б.нинг ўрта чизиғи соҳасида қалқонсимон тоғайнинг бўртган қисми «адам олмаси» (кўпроқ эркакларда) кўриниб туради. Б.нинг икки ёнида қон томирлар, нервлар ва нозик мускуллар бор. Унинг тепа қисмида (пастки жағ остида) жағ ости бези жойлашган; без йўли оғиз бўшлиғига очилади, кўпинча болаларда най орқали микроблар безга бориб уни яллиғлантиради — «тепки» бўлади. Б.нинг пастки қисмида (тўш суягининг устки юзасида) вена қон томири читали бор. Бўғма касаллигида кекирдакни очиб ҳаво юборганда, вена кесилганда ёки жароҳатланганда ҳаво сўрилиб, юракни тўхтатиб қўйиши мумкин. Б.да тери ости мускули борлиги учун тери ҳаракатчан бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.