Boyovut tumani

Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 447–448-b. — ziyouz.com

Boyovut tumani — Sirdaryo viloyatidagi tuman. 1955 y. 19 apr. da Toşkent viloyati tarkibida taşkil etilgan. 1960 y.da Yangiyer tumaniga qöşilgan. 1963 y. Sirdaryo viloyati tarkibida qayta taşkil etildi. B.t. Sirdaryo viloyatining şarqida joylaşgan. Şarqda Toşkent viloyatining Bekobod tumani, jan.ğarbda Xovos tumani, şim.da Guliston tumani, garbda Mirzaobod tumani va jan.da Tojikiston Respublikasi b-n çegaradoş. Mayd. 0,435 ming km2. Aholisi 80,2 ming kişi (1999). B.t. da 1 şaharça (Boyovut) va I qişloq fuqarolari yiğini (Boyovut, Dehqonobod, Darvozaqir, Döstlik, Laylakköl, Madaniyat, Mingçinor, Olmazor, Tinçlik, Usmonobod, Ğallakor) bor. Markazi — Boyovut şaharçasi.

Tabiati. B.t. Mirzaçöl daştining jan.da joylaşgan. Relyefi tekislik bölib, yer yuzasi allyuvial yotqiziqlar b-n qoplangan. Iqlimi kontinental iqlim. Iyulning örtaça t-rasi 26—28», yanv.niki —2°, —4°. Yiliga örtaça 200— 300 mm yoğin tuşadi. Tuman hududida Bekobod şamolining ta'siri kuçli. Tuman hududidan Jan. Mirzaçöl kanali va Toşkent viloyati Bekobod tumani çegarasidan «Döstlik» kanali ötgan. Grunt suvlari şör va şörtob. Tuproqlari lyoss ustida vujudga kelgan har xil böz tuproqlar. Köp yerlarini şör bosgan. Yovvoyi hayvonlardan tulki, çiyaböri, yovvoyi muşuk, quyon, sudraluvçilardan turli xil ilonlar, suvda va qurukda yaşovçilardan çöl qurbaqasi uçraydi. Sultonhovuz kölidan baliq ovlanadi.

Aholisi, asosan, özbeklar; rus, tojik, tatar va b. millat vakillari ham yaşaydi. 1 km2 ga örtaça 161 kişi töfi keladi. Şaharliklar 13,8 ming kişi, qişloq aholisi 66,4 ming kişi (1999).

Xöjaligi. Tuman xöjaligining asosiy tarmoklari — paxtaçilik, çorvaçilik, boğdorçilik va ğallakorlik. Tuman markazidagi mahalliy sanoat korxonasida xalq iste'moli mollari işlab çiqariladi. 2 paxta tozalaş, ğişt va non z-dlari bor. Tumanda 39 kiçik va xususiy korxona, 250 örta biznes b-n şuğullanuvçi korxona, 2 avtokorxona. aloqa bölimi faoliyat körsatadi (1999).

Q.xda suğoriladigan yerlar 29,7 ming ga, ekinzorlar 29,2 ming ga, şu jumladan 16,7 ming ga yerga paxta, 126 ga yerga sabzavot, 11,7 ming ga yerga donli ekinlar, 787 ga yerga yemxaşak ekinlari ekiladi. B.t. da 10 şirkatlar uyuşmasi, yopiq turdagi aksiyadorlik jamiyati, 2 dehqonfermer xöjaligi birlaşmasi bor. Tuman jamoa va şaxsiy xöjaliklarida 21,7 ming qoramol, 18,8 ming qöy va eçki, 25,6 ming parranda, 688 ot boqiladi (1999).

1999/2000 öquv yilida 45 umumiy ta'lim maktabida 20328 öquvçi, 1 litseyda 185 öquvçi, 2 hunar litseyida 918 öquvçi ta'lim oldi. San'at maktabi, 33 kutubxona, 18 klub, 12 qişloq madaniyat uyi, 2 avtoklub, 7 badiiy havaskorlik jamoasi, muzey bor. 280 örinli kasalxona va dispanser, 35 tibbiy punkt bölib, ularda 107 vraç, 950 örta ma'lumotli tibbiy xodim işlaydi. 1966 y.dan «Istiqbol» tuman gaz. çiqadi.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

БОЁВУТ ТУМАНИ — Сирдарё вилоятидаги туман. 1955 й. 19 апр. да Тошкент вилояти таркибида ташкил этилган. 1960 й.да Янгиер туманига қўшилган. 1963 й. Сирдарё вилояти таркибида қайта ташкил этилди. Б.т. Сирдарё вилоятининг шарқида жойлашган. Шарқда Тошкент вилоятининг Бекобод тумани, жан.ғарбда Ховос тумани, шим.да Гулистон тумани, гарбда Мирзаобод тумани ва жан.да Тожикистон Республикаси б-н чегарадош. Майд. 0,435 минг км2. Аҳолиси 80,2 минг киши (1999). Б.т. да 1 шаҳарча (Боёвут) ва И қишлоқ фуқаролари йиғини (Боёвут, Деҳқонобод, Дарвозақир, Дўстлик, Лайлаккўл, Маданият, Мингчинор, Олмазор, Тинчлик, Усмонобод, Ғаллакор) бор. Маркази — Боёвут шаҳарчаси.

Табиати. Б.т. Мирзачўл даштининг жан.да жойлашган. Рельефи текислик бўлиб, ер юзаси аллювиал ётқизиқлар б-н қопланган. Иқлими континентал иқлим. Июлнинг ўртача т-раси 26—28», янв.ники —2°, —4°. Йилига ўртача 200— 300 мм ёғин тушади. Туман ҳудудида Бекобод шамолининг таъсири кучли. Туман ҳудудидан Жан. Мирзачўл канали ва Тошкент вилояти Бекобод тумани чегарасидан «Дўстлик» канали ўтган. Грунт сувлари шўр ва шўртоб. Тупроқлари лёсс устида вужудга келган ҳар хил бўз тупроқлар. Кўп ерларини шўр босган. Ёввойи ҳайвонлардан тулки, чиябўри, ёввойи мушук, қуён, судралувчилардан турли хил илонлар, сувда ва қурукда яшовчилардан чўл қурбақаси учрайди. Султонҳовуз кўлидан балиқ овланади.

Аҳолиси, асосан, ўзбеклар; рус, тожик, татар ва б. миллат вакиллари ҳам яшайди. 1 км2 га ўртача 161 киши тўфи келади. Шаҳарликлар 13,8 минг киши, қишлоқ аҳолиси 66,4 минг киши (1999).

Хўжалиги. Туман хўжалигининг асосий тармоклари — пахтачилик, чорвачилик, боғдорчилик ва ғаллакорлик. Туман марказидаги маҳаллий саноат корхонасида халқ истеъмоли моллари ишлаб чиқарилади. 2 пахта тозалаш, ғишт ва нон з-длари бор. Туманда 39 кичик ва хусусий корхона, 250 ўрта бизнес б-н шуғулланувчи корхона, 2 автокорхона. алоқа бўлими фаолият кўрсатади (1999).

Қ.хда суғориладиган ерлар 29,7 минг га, экинзорлар 29,2 минг га, шу жумладан 16,7 минг га ерга пахта, 126 га ерга сабзавот, 11,7 минг га ерга донли экинлар, 787 га ерга емхашак экинлари экилади. Б.т. да 10 ширкатлар уюшмаси, ёпиқ турдаги акциядорлик жамияти, 2 деҳқонфермер хўжалиги бирлашмаси бор. Туман жамоа ва шахсий хўжаликларида 21,7 минг қорамол, 18,8 минг қўй ва эчки, 25,6 минг парранда, 688 от боқилади (1999).

1999/2000 ўқув йилида 45 умумий таълим мактабида 20328 ўқувчи, 1 лицейда 185 ўқувчи, 2 ҳунар лицейида 918 ўқувчи таълим олди. Санъат мактаби, 33 кутубхона, 18 клуб, 12 қишлоқ маданият уйи, 2 автоклуб, 7 бадиий ҳаваскорлик жамоаси, музей бор. 280 ўринли касалхона ва диспансер, 35 тиббий пункт бўлиб, уларда 107 врач, 950 ўрта маълумотли тиббий ходим ишлайди. 1966 й.дан «Истиқбол» туман газ. чиқади.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.