Böz qoğon
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 845–846-b. — ziyouz.com
Böz qoğon (7-a.) töqqiz öğuzlar (uyğurlar) rahbari. 682—693 y.lari hukmronlik qilgan Şarqiy turk qoğoni Kutluq (Elteriş)ning zamonida şuhrat topgan. Qutluğ qoğon Ikkinçi turk xoqonligiga asos solgan. Tavğoçlar (xitoylar) zulmidan qutulgaç, Qutluq öz qöşinini Urxun daryosi havzasiga olib kelgan. Bu yerda B.q. boşliq uyğurlar örnaşib olgan edi. Bu haqda Kultegin bitiklarivya ham ma'lumot bor. Turqlar B.q.ni xitoylar kabi duşman deb hisoblaşgan. Turklarning 5000 kişilik qöşini uyğurlarni tormor keltirib, B.q.ni öldirgan. «Baz» yoki «buz» sözi — qad. turkiy tilda «özga yerlik kişi», «begona kişi» degan ma'noni anglatadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЎЗ ҚОҒОН (7-а.) тўққиз ўғузлар (уйғурлар) раҳбари. 682—693 й.лари ҳукмронлик қилган Шарқий турк қоғони Кутлуқ (Элтериш)нинг замонида шуҳрат топган. Қутлуғ қоғон Иккинчи турк хоқонлигига асос солган. Тавғочлар (хитойлар) зулмидан қутулгач, Қутлуқ ўз қўшинини Урхун дарёси ҳавзасига олиб келган. Бу ерда Б.қ. бошлиқ уйғурлар ўрнашиб олган эди. Бу ҳақда Култегин битикларивя ҳам маълумот бор. Турқлар Б.қ.ни хитойлар каби душман деб ҳисоблашган. Туркларнинг 5000 кишилик қўшини уйғурларни тормор келтириб, Б.қ.ни ўлдирган. «Баз» ёки «буз» сўзи — қад. туркий тилда «ўзга ерлик киши», «бегона киши» деган маънони англатади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.