Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Bozgöy

    Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 453-b. — ziyouz.com

    Bozgöy (fors—qayta aytiş, takrorlaş) — an'anaviy çolğu musiqa asarlari şaklining özgarmay, muntazam takrorlanuvçi kuy tuzilmasi. Çolğu asarning gavdalanişida xona (özgaruvçan kuy tuzilmasi) b-n almaşinuvi jarayonida B. muhim şakllantiruvçi vosita bölib xizmat qiladi: xonalarda ohanglar tobora rivojlanib, kengayib B.larga ulanadi (103b.dagi Tasnifi buzruk nota misoliga q.).

    Kuy rivojida xona va B.lar öziga xos vazifalarni ötab, bir-birini töldirib boradi: xonalar rivoji jarayonida kuy kölami kengayib, mazmunan boyib boradi. B.lar esa naqarot singari muayyan musiqiy fikrni ta'kidlaydi. Xona — B. munosabatlari ma'lum darajada Yevropa xalqlari musiqasidagi rondo şakliga öxşaşdir. B. qonuniyatlarini özbek mumtoz çolğu kuylari aşula yöllari (maqom taronalari), yaqin ötmiş va zamonaviy bastakorlik ijodiyotida kuzatiş mumkin. Ayrim kompozitor (Ik. Akbarov, F. YanovYanovskiy, M. Tojiyev, M. Mahmudov, M. Bafoyev)lar ham mazkur qonuniyatlardan ijodiy foydalanişgan.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    БОЗГЎЙ (форс—қайта айтиш, такрорлаш) — анъанавий чолғу мусиқа асарлари шаклининг ўзгармай, мунтазам такрорланувчи куй тузилмаси. Чолғу асарнинг гавдаланишида хона (ўзгарувчан куй тузилмаси) б-н алмашинуви жараёнида Б. муҳим шакллантирувчи восита бўлиб хизмат қилади: хоналарда оҳанглар тобора ривожланиб, кенгайиб Б.ларга уланади (103б.даги Таснифи бузрук нота мисолига қ.).

    Куй ривожида хона ва Б.лар ўзига хос вазифаларни ўтаб, бир-бирини тўлдириб боради: хоналар ривожи жараёнида куй кўлами кенгайиб, мазмунан бойиб боради. Б.лар эса нақарот сингари муайян мусиқий фикрни таъкидлайди. Хона — Б. муносабатлари маълум даражада Европа халқлари мусиқасидаги рондо шаклига ўхшашдир. Б. қонуниятларини ўзбек мумтоз чолғу куйлари ашула йўллари (мақом тароналари), яқин ўтмиш ва замонавий бастакорлик ижодиётида кузатиш мумкин. Айрим композитор (Ик. Акбаров, Ф. ЯновЯновский, М. Тожиев, М. Маҳмудов, М. Бафоев)лар ҳам мазкур қонуниятлардан ижодий фойдаланишган.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.