Bozor konyunkturasi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 464-b. — ziyouz.com
Bozor konyunkturasi — muayyan davrdagi bozor holati; bozorda muvozanatning mavjudligi yoki buzilganligi b-n xarakterlanadi. Şunga köra B. k. ijobiy va salbiy, qulay yoki noqulay bölişi mumkin. B. k. talabning oşişi b-n xarakterlansa, sotuvçi uçun qulay, çunki u tovarini qimmatga sotib, ortiqça daromad kuradi. Agar bozorda taklif oşib ketsa, konyunktura xaridor uçun qulay böladi — tovarni arzonga olib, naf köradi.
B. k.ni örganişda tahlil etiladigan asosiy masalalar: i. ç., talab va taklif; tovar va uni sotiş; xalqaro savdo; narxlar holatlari; 1—1,5 yil uçun oldindan ayrim taxminlar. B. k. ayrim tovar i. ç. miqyosiga va sotib oluvçilarning xarid qobiliyatiga, narxnavoga, modaning özgarişiga qarab har xil böladi. Bozornknt kelajakdagi holatini — tovarlar taklifini i. ç.ning texnikaviy ahvoli, unga sarflangan qöşimça resurslar va ularning qaytim beriş muddatlari, tovar zaxiralari ösişi, eksport va import, şuningdek narxnavodagi özgarişlar yönalişiga qarab aniqlaş mumkin, ikkinçi tomondan, investitsiya summasi va tarkibiga. korxona, taşkilotlar pul sarfining yönalişiga qarab, şuningdek aholi xarid qobiliyatini, uning tovarlar b-n ta'minlanişi darajasini hisobga olib tovarlar talabi örganiladi. B. k.ni örganiş marketingning zaruriy şartlaridan biridir. Buning uçun dastlab örganilişi lozim bölgan obyekt aniqlanib, konyunktura ma'lumotlarini beruvçi manbalar va asosiy körsatkiçlar b-n tanişib çiqiladi, töplangan ma'lumotlarga tayanib B. k.ning haqiqiy holati aniqlanadi va istiqbollar belgilanadi.
B. k. taxminlari millim, mintaqaviy va jahon bozorlariga, ayrim tovarlarga nisbatan aniklanadi. B. k.ni oldindan köra biliş iqtisodiy tanglikka yöliqmaslik, bozor muvozanatiga erişiş şarti hisoblanadi.
Ahmadjon Ölmasov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БОЗОР КОНЪЮНКТУРАСИ — муайян даврдаги бозор ҳолати; бозорда мувозанатнинг мавжудлиги ёки бузилганлиги б-н характерланади. Шунга кўра Б. к. ижобий ва салбий, қулай ёки ноқулай бўлиши мумкин. Б. к. талабнинг ошиши б-н характерланса, сотувчи учун қулай, чунки у товарини қимматга сотиб, ортиқча даромад куради. Агар бозорда таклиф ошиб кетса, конъюнктура харидор учун қулай бўлади — товарни арзонга олиб, наф кўради.
Б. к.ни ўрганишда таҳлил этиладиган асосий масалалар: и. ч., талаб ва таклиф; товар ва уни сотиш; халқаро савдо; нархлар ҳолатлари; 1—1,5 йил учун олдиндан айрим тахминлар. Б. к. айрим товар и. ч. миқёсига ва сотиб олувчиларнинг харид қобилиятига, нархнавога, моданинг ўзгаришига қараб ҳар хил бўлади. Бозорнкнт келажакдаги ҳолатини — товарлар таклифини и. ч.нинг техникавий аҳволи, унга сарфланган қўшимча ресурслар ва уларнинг қайтим бериш муддатлари, товар захиралари ўсиши, экспорт ва импорт, шунингдек нархнаводаги ўзгаришлар йўналишига қараб аниқлаш мумкин, иккинчи томондан, инвестиция суммаси ва таркибига. корхона, ташкилотлар пул сарфининг йўналишига қараб, шунингдек аҳоли харид қобилиятини, унинг товарлар б-н таъминланиши даражасини ҳисобга олиб товарлар талаби ўрганилади. Б. к.ни ўрганиш маркетингнинг зарурий шартларидан биридир. Бунинг учун дастлаб ўрганилиши лозим бўлган объект аниқланиб, конъюнктура маълумотларини берувчи манбалар ва асосий кўрсаткичлар б-н танишиб чиқилади, тўпланган маълумотларга таяниб Б. к.нинг ҳақиқий ҳолати аниқланади ва истиқболлар белгиланади.
Б. к. тахминлари миллим, минтақавий ва жаҳон бозорларига, айрим товарларга нисбатан аникланади. Б. к.ни олдиндан кўра билиш иқтисодий тангликка йўлиқмаслик, бозор мувозанатига эришиш шарти ҳисобланади.
Аҳмаджон Ўлмасов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.