Bozor muvozanati
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 464-b. — ziyouz.com
Bozor muvozanati — bozordagi tapab va taklifntg miqdoran va tarkib jihatidan bir-biriga muvofiq kelişi. B. m. bir lahzalik (özgarmas taklifda), qisqa muddatli (taşkilot yoki firmalarning özgarmas miqdori va i. ç. hajmining özgarişi) va uzoq muddatli (iqtisodiy şartşaroit taşkilot, firmalar va mavjud talabning zamonaviy darajasiga muvofiq kelganda) bölişi mumkin. Talab va taklif uzoq vaqt bir-biridan ajralib qolsa, B. m. buziladi. Umuman olganda B. m. hamma tovarlarga nisbatan va uzok, vaqt bölişi mumkin. Ammo juz'iy va ayrim tovarlarga nisbatan moslikning buzilişi muqarrar. Çunki ehtiyojning yuksalişi b-n yangi talab paydo böladi va u darhol qondirilmaydi. B. m.ni ta'minlaşning asosiy yöllari: tovar i. ç.ni talab darajasiga yetkaziş orqali bozorni töydiriş; yetarli tovarlar zaxirasini barpo etiş; talabgir tovarlar narxini oşiriş, ötmay turgan tovarlar narxini pasaytiriş; eksport va importning ortişi yoki kamayişi; aholi daromadlarining tovarlar va xizmatlar köpayişiga qarab ortib borişi; mehnat unumdorligining iş haqiga nisbatan tezroq ösişi. B. m. ma'rifatli jamiyatda narxlar b-n bozorni tartibga soliş orqali ta'minlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БОЗОР МУВОЗАНАТИ — бозордаги тапаб ва таклифнтг миқдоран ва таркиб жиҳатидан бир-бирига мувофиқ келиши. Б. м. бир лаҳзалик (ўзгармас таклифда), қисқа муддатли (ташкилот ёки фирмаларнинг ўзгармас миқдори ва и. ч. ҳажмининг ўзгариши) ва узоқ муддатли (иқтисодий шартшароит ташкилот, фирмалар ва мавжуд талабнинг замонавий даражасига мувофиқ келганда) бўлиши мумкин. Талаб ва таклиф узоқ вақт бир-биридан ажралиб қолса, Б. м. бузилади. Умуман олганда Б. м. ҳамма товарларга нисбатан ва узок, вақт бўлиши мумкин. Аммо жузъий ва айрим товарларга нисбатан мосликнинг бузилиши муқаррар. Чунки эҳтиёжнинг юксалиши б-н янги талаб пайдо бўлади ва у дарҳол қондирилмайди. Б. м.ни таъминлашнинг асосий йўллари: товар и. ч.ни талаб даражасига етказиш орқали бозорни тўйдириш; етарли товарлар захирасини барпо этиш; талабгир товарлар нархини ошириш, ўтмай турган товарлар нархини пасайтириш; экспорт ва импортнинг ортиши ёки камайиши; аҳоли даромадларининг товарлар ва хизматлар кўпайишига қараб ортиб бориши; меҳнат унумдорлигининг иш ҳақига нисбатан тезроқ ўсиши. Б. м. маърифатли жамиятда нархлар б-н бозорни тартибга солиш орқали таъминланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.