Brahmo samaj
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 633–634-b. — ziyouz.com
Brahmo samaj («Brahma jamiyati») — Hindistondagi diniy islohçilik jamiyati. 1828 y.da hind ma'rifatparvari Ray Rammoxan tomonidan taşkil etilgan. Jamiyat ilğor kuçlarini birlaştiriş, mamlakatning madaniy darajasini kötariş, tabaqaviy, irqiy, diniy va b. tösiqlarni yöq qiliş, umumiy ta'limni isloh qiliş uçun kuraşni öz oldiga maqsad qilib qöygan edi. B.s. rahbarlari hinduizm, islom, xristianliyutt ilğor tomonlarini özida singdirgan, «universal» tusdagi, monoteizm ruhida isloh qilingan yangi din jamiyatni qayta quriş vositasi bölişi mumkin, deb hisoblaganlar. 1866 y. bu jamiyat 2 guruhga bölinib ketdi. Birinçi guruh — Adiy samaj, ikkinçisi — Butun Hindiston B. s.i deb ataldi. Birinçi guruh upanişadlar ğoyasiga tarafdorligini bildirgan bölsa, ikkinçi guruh xristianlik ta'sirida bölgan. Keyinçalik bu jamiyat maydamayda ğoyaviy yönalişlarga ajralib ketdi va 20-a.ning 2-yarmiga qadar faoliyat körsatdi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БРАҲМО САМАЖ («Браҳма жамияти») — Ҳиндистондаги диний ислоҳчилик жамияти. 1828 й.да ҳинд маърифатпарвари Рай Раммохан томонидан ташкил этилган. Жамият илғор кучларини бирлаштириш, мамлакатнинг маданий даражасини кўтариш, табақавий, ирқий, диний ва б. тўсиқларни йўқ қилиш, умумий таълимни ислоҳ қилиш учун курашни ўз олдига мақсад қилиб қўйган эди. Б.с. раҳбарлари ҳиндуизм, ислом, христианлиютт илғор томонларини ўзида сингдирган, «универсал» тусдаги, монотеизм руҳида ислоҳ қилинган янги дин жамиятни қайта қуриш воситаси бўлиши мумкин, деб ҳисоблаганлар. 1866 й. бу жамият 2 гуруҳга бўлиниб кетди. Биринчи гуруҳ — Адий самаж, иккинчиси — Бутун Ҳиндистон Б. с.и деб аталди. Биринчи гуруҳ упанишадлар ғоясига тарафдорлигини билдирган бўлса, иккинчи гуруҳ христианлик таъсирида бўлган. Кейинчалик бу жамият майдамайда ғоявий йўналишларга ажралиб кетди ва 20-а.нинг 2-ярмига қадар фаолият кўрсатди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.