Brakonidlar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 626–627-b. — ziyouz.com
Brakonidlar (Braconidae) napdaqanotlipar turkumiga mansub foydali (entomofag) haşarotlar oilasi. Tanasining uz. 5—15 mm. Qornining dastlabki 3 böğimi (segmenti) kalta, ba'zan birinçisi bir oz uzunroq. Oyoqlari, odatda ixçam, boldirida pixi bor, ötirğiç yoki poyasimon qorinli; 2—3böğimlari özaro harakatsiz birikkan. Qattiq qanotlilar, tangaqanotlilar, tengqanotlilar turkumi vakillarida parazitlik b-n hayot keçiradi. B.ning köpgina turlari qandalalar, qöngazlar, kapalaklar, arrakaşlar, çumolilar va paşşalarning içki parazitidir. Voyaga yetgan B. gul nektari yoki söruvçi haşarotlarning çiqindilari (şirasimon suyuklik) b-n oziqpanadi. Katta yoşdagi liçinkasi xöjayin qurtida qişlaydi. Yilda 5— 6 avlod beradi. B.ning köpçiligi serpuşt (1000 tagaça tuxum qöyadi). Örta Osiyoning suğoriladigan dehqonçilik mintaqasida B.ning eşilgan apanteles (Apanteles condestus Nees.), porac (Rhogas dimidiatus Spin), mikroplitus (Microplitis spectabilis Hal.), amikroplus [Amicroplus (Macrocentrus) collaris Spin.], brakon (Habrobracon hebetor Say.) va b. turlari tarqalgan. Q.x.da B. köpgina vakillaridan zararkunanda haşarotlarga qarşi biologik kuraşda keng foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БРАКОНИДЛАР (Braconidae) napдақанотлипар туркумига мансуб фойдали (энтомофаг) ҳашаротлар оиласи. Танасининг уз. 5—15 мм. Қорнининг дастлабки 3 бўғими (сегменти) калта, баъзан биринчиси бир оз узунроқ. Оёқлари, одатда ихчам, болдирида пихи бор, ўтирғич ёки поясимон қоринли; 2—3бўғимлари ўзаро ҳаракатсиз бириккан. Қаттиқ қанотлилар, тангақанотлилар, тенгқанотлилар туркуми вакилларида паразитлик б-н ҳаёт кечиради. Б.нинг кўпгина турлари қандалалар, қўнгазлар, капалаклар, арракашлар, чумолилар ва пашшаларнинг ички паразитидир. Вояга етган Б. гул нектари ёки сўрувчи ҳашаротларнинг чиқиндилари (ширасимон суюклик) б-н озиқпанади. Катта ёшдаги личинкаси хўжайин қуртида қишлайди. Йилда 5— 6 авлод беради. Б.нинг кўпчилиги серпушт (1000 тагача тухум қўяди). Ўрта Осиёнинг суғориладиган деҳқончилик минтақасида Б.нинг эшилган апантелес (Apanteles condestus Nees.), porac (Rhogas dimidiatus Spin), микроплитус (Microplitis spectabilis Hal.), амикроплус [Amicroplus (Macrocentrus) collaris Spin.], бракон (Habrobracon hebetor Say.) ва б. турлари тарқалган. Қ.х.да Б. кўпгина вакилларидан зараркунанда ҳашаротларга қарши биологик курашда кенг фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.