Brandenburg
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 628-b. — ziyouz.com
Brandenburg — Germaniya yeri. Mayd. 20 ming km2. Aholisi 2,5 mln. kişi (1994). Ma'muriy markazi — Potsdam ş. B. markazida yer huquqiga ega bölgan alohida ma'muriy birlik, mamlakat poytaxti — Berlin ş. joylaşgan. B.da aholi ziçligi boşqa yerlarga nisbatan kam. Örta asrlarda B. örnida aholisi asosan Gollandiya, Çexiya va Fransiyadan badarğa qilinganlardan iborat nemis knyazligi bölgan. 1356 y.dan kurfyurstlik (1415 y. dan Gogensollernlar boşqardilar; 1486 y.dan ularning qarorgohi Berlin edi); 1618 y.dan B. Prussiya davlatidagi Prussiya gersogligi b-n birlaşdi. 1815—1945 y.larda Prussiya provinsiyasi, söngra Germaniya yeri bölib, 2-jahon uruşidan söng B.viloyatlarining katta qismi sovet okkupatsiyasi zonasiga kirdi, 1949 y.dan GDR tasarrufida, 1990 y.da GDR va GFR qöşilgandan söng, birlaşgan Germaniya tarkibida.
B. Germaniyaning yangi yerlari içida maydoni jihatidan eng kattasi. Maydonining 35% örmon. B.dan Xavel va Şpre daryolari oqib ötadi. Tabiat muhofazasiga e'tibor kuçli. Tabiat parklari, qöriqxonalar va rezervatlar köp. B. industrialagrar r-n. Q. x. va örmonçilik B. iqtisodiyotida muhim örin tutadi. Buşoy, javdar, kartoşka, qand lavlagi, moyli ösimliklar ekiladi, Berlin hamda Oderburx ş.lari atrofida sabzavot va meva yetiştiriladi. Transport maşinasozligi, stanoklar i.ç., elektronika, energetika, oziq-ovqat va kimyo sanoati rivojlangan. Sanoatlaşgan qismi — Ayzenxyuttenştadt (pölat quyiş) va Kotbus (qönğir kömir qazib oliş, kimyo sa, noati va energetika). Berlindan jan.da, Lyudvigsfeldda tayyor qismlardan yuk maşinalari yiğiladi. FrankfurtOderda elektrotexnika sanoati va priborlar i. ç. korxonalari bor. 13—15-a.larga oid me'moriy yodgorliklar saqlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БРАНДЕНБУРГ — Германия ери. Майд. 20 минг км2. Аҳолиси 2,5 млн. киши (1994). Маъмурий маркази — Потсдам ш. Б. марказида ер ҳуқуқига эга бўлган алоҳида маъмурий бирлик, мамлакат пойтахти — Берлин ш. жойлашган. Б.да аҳоли зичлиги бошқа ерларга нисбатан кам. Ўрта асрларда Б. ўрнида аҳолиси асосан Голландия, Чехия ва Франциядан бадарға қилинганлардан иборат немис князлиги бўлган. 1356 й.дан курфюрстлик (1415 й. дан Гогенцоллернлар бошқардилар; 1486 й.дан уларнинг қароргоҳи Берлин эди); 1618 й.дан Б. Пруссия давлатидаги Пруссия герцоглиги б-н бирлашди. 1815—1945 й.ларда Пруссия провинцияси, сўнгра Германия ери бўлиб, 2-жаҳон урушидан сўнг Б.вилоятларининг катта қисми совет оккупацияси зонасига кирди, 1949 й.дан ГДР тасарруфида, 1990 й.да ГДР ва ГФР қўшилгандан сўнг, бирлашган Германия таркибида.
Б. Германиянинг янги ерлари ичида майдони жиҳатидан энг каттаси. Майдонининг 35% ўрмон. Б.дан Хавель ва Шпре дарёлари оқиб ўтади. Табиат муҳофазасига эътибор кучли. Табиат парклари, қўриқхоналар ва резерватлар кўп. Б. индустриалаграр р-н. Қ. х. ва ўрмончилик Б. иқтисодиётида муҳим ўрин тутади. Бущой, жавдар, картошка, қанд лавлаги, мойли ўсимликлар экилади, Берлин ҳамда Одербурх ш.лари атрофида сабзавот ва мева етиштирилади. Транспорт машинасозлиги, станоклар и.ч., электроника, энергетика, озиқ-овқат ва кимё саноати ривожланган. Саноатлашган қисми — Айзенхюттенштадт (пўлат қуйиш) ва Котбус (қўнғир кўмир қазиб олиш, кимё са, ноати ва энергетика). Берлиндан жан.да, Людвигсфельдда тайёр қисмлардан юк машиналари йиғилади. ФранкфуртОдерда электротехника саноати ва приборлар и. ч. корхоналари бор. 13—15-а.ларга оид меъморий ёдгорликлар сақланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.