Brest viloyati

Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 637–638-b. — ziyouz.com

Brest viloyati — Belorussiya Respublikasining jan.ğarbidagi viloyat. 1939 y. 4 dek.da taşkil etilgan. B. v.da 16 tuman, 19 şahar va 10 şaharça bor. Mayd. 32,3 ming km2. Aholisi 1485 ming kişi (1999). Asosan beloruslar; şuningdek rus, polyak, ukrain va b.lar yaşaydi. Markazi — Brest ş.

B. v.ning relyefi, asosan tekislikdan iborat. Jan. va jan.şarqiy kismi Polesye pasttekisligining ğarbiy qismini egallagan. Şim.ğarbida Bug böyi, şim.da Baranoviçi tekisliklari bor. Torf zaxirasi jihatidan B. v. Belorussiyada 3örinda turadi. Stolin r-nida ötga çidamli gil, Beryozovoda bör yotqiziqlari bor.

Iqlimi mö'tadil kontinental. Yanv. ning örtaça t-rasi — 4°, iyulniki 18°. Örtaça yillik yoğin 550—650 mm. Yirik daryolari — Pripyat (irmoqlari — Yaselda, Pina), Stiryu, Gorinyu. Köllari — Vigonovskoye, Çernoye. Tuproklari bir oz podzollaşgan, qumli, çimlipodzol va b. tuproklar. Torfli yerlar, botqoqliklar, örmonlar (karagay, qayin, dub, olxa ösadi) köp. Viloyatning şim.da yirik örmon qöriqxonasi — Belaya Veja puşçasi joylaşgan.

Sanoati asosan q. x. va örmon mahsulotlarini qayta işlaşga ixtisoslaşgan. Göşt (Brest, Baranoviçi, Pinskda), parrandaçilik k-tlari (Kobrin va Pinskda), sabzavot va meva konserva z-dlari (Kobrin va Lyaxoviçida), moysir z-di, spirt va kraxmal z-dlari bor. Örmon va yoğoçsozlik sanoati ham muhim örin tutadi, gugurt, fanera va turli mebellar işlab çiqariladi. Örmonkimyo sanoati korxonalari, Baranoviçi, Brest, Pinsk ş. larida yengil sanoat korxonalari (tikuvçilik, poyabzal, trikotaj fkalari) bor. Maşinasozlik va metallsozlik sanoati barpo etilgan. Beryozovsk GRES qurilgan. Baranoviçida stanoksozlik asbobuskunalari, Brestda gaz apparatlari va b. işlab çiqariladi. Brestda gilam k-ti bor. Mahalliy torf asosida energetika rivojlangan. Asosiy ekinlari: javdar, buğdoy, suli, greçixa, arpa, makkajöxori; texnika ekinlaridan ziğir, konoplya, qand lavlagi, kartoşka yetiştiriladi. Polizçilik rivojlangan. Çorvaçilikda qoramol boqiş, qöyçilik va çöçqaçilik katta örin tutadi. Transportning asosiy turi — t. y. transporti (Moskva— Brest t. y.). Avtomobil yöli B. v.ni boşqa iktisodiy r-nlar b-n boğlaydi. DneprBug kanalida kema qatnaydi. B. v.da quriliş injenerlari va ped. inti, örta maxsus öquv yurtlari, 5 muzey bor.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

БРЕСТ ВИЛОЯТИ — Белоруссия Республикасининг жан.ғарбидаги вилоят. 1939 й. 4 дек.да ташкил этилган. Б. в.да 16 туман, 19 шаҳар ва 10 шаҳарча бор. Майд. 32,3 минг км2. Аҳолиси 1485 минг киши (1999). Асосан белоруслар; шунингдек рус, поляк, украин ва б.лар яшайди. Маркази — Брест ш.

Б. в.нинг рельефи, асосан текисликдан иборат. Жан. ва жан.шарқий кисми Полесье пасттекислигининг ғарбий қисмини эгаллаган. Шим.ғарбида Буг бўйи, шим.да Барановичи текисликлари бор. Торф захираси жиҳатидан Б. в. Белоруссияда 3ўринда туради. Столин р-нида ўтга чидамли гил, Берёзовода бўр ётқизиқлари бор.

Иқлими мўътадил континентал. Янв. нинг ўртача т-раси — 4°, июлники 18°. Ўртача йиллик ёғин 550—650 мм. Йирик дарёлари — Припять (ирмоқлари — Ясельда, Пина), Стирью, Горинью. Кўллари — Вигоновское, Черное. Тупроклари бир оз подзоллашган, қумли, чимлиподзол ва б. тупроклар. Торфли ерлар, ботқоқликлар, ўрмонлар (карагай, қайин, дуб, ольха ўсади) кўп. Вилоятнинг шим.да йирик ўрмон қўриқхонаси — Белая Вежа пушчаси жойлашган.

Саноати асосан қ. х. ва ўрмон маҳсулотларини қайта ишлашга ихтисослашган. Гўшт (Брест, Барановичи, Пинскда), паррандачилик к-тлари (Кобрин ва Пинскда), сабзавот ва мева консерва з-длари (Кобрин ва Ляховичида), мойсир з-ди, спирт ва крахмал з-длари бор. Ўрмон ва ёғочсозлик саноати ҳам муҳим ўрин тутади, гугурт, фанера ва турли мебеллар ишлаб чиқарилади. Ўрмонкимё саноати корхоналари, Барановичи, Брест, Пинск ш. ларида енгил саноат корхоналари (тикувчилик, пойабзал, трикотаж фкалари) бор. Машинасозлик ва металлсозлик саноати барпо этилган. Берёзовск ГРЭС қурилган. Барановичида станоксозлик асбобускуналари, Брестда газ аппаратлари ва б. ишлаб чиқарилади. Брестда гилам к-ти бор. Маҳаллий торф асосида энергетика ривожланган. Асосий экинлари: жавдар, буғдой, сули, гречиха, арпа, маккажўхори; техника экинларидан зиғир, конопля, қанд лавлаги, картошка етиштирилади. Полизчилик ривожланган. Чорвачиликда қорамол боқиш, қўйчилик ва чўчқачилик катта ўрин тутади. Транспортнинг асосий тури — т. й. транспорти (Москва— Брест т. й.). Автомобиль йўли Б. в.ни бошқа иктисодий р-нлар б-н боғлайди. ДнепрБуг каналида кема қатнайди. Б. в.да қурилиш инженерлари ва пед. инти, ўрта махсус ўқув юртлари, 5 музей бор.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.