Bronza qönğizlari
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 651–652-b. — ziyouz.com
Bronza qönğizlari BRONZA QÖNĞIZLARI, tilla qönğizlar (Cetoniini) — plastinka möylovli qönğizlar oilasining kenja oilasi. Uz. 1—10 sm. Ustki qanotlari metall tusda tovlanib turganidan tilla qönğizlar deb ham ataladi. Ustki qanotlarining ikki yonida tirqişlari böladi. B. q. uçganida ostki qanotlari ana şu tirqişdan çiqib yoyiladi, ustki qanotlari yoyilmasdan qorni ustida taxlanib turadi. 2700 dan ortiq turi bor, köpçiligi tropik mintaqalarda tarqalgan, ayniqsa tropik Afrikada (mas, goliflar) va Jan. Osiyoda köp uçraydi. Özbekistonda 12 turi tarqalgan. Toğli hududlarda yaşil bronza qönğizi (Netocia marginicollis) va paxmoq bronza qönğizi yoki olenka (Epicometis turanica) bir tomondan ösimliklarning gulini yeb birmunça ziyon keltirsa, ikkinçi tomondan gullarni çanglatib foyda keltiradi. B. q.ning Ssimon qurtlari çiriyotgan yoğoçlar, kompostlar, örmon töşalmasida, ayrim turlari çumolilar va kemiruvçilar inida rivojlanadi. Ayrim B.q., mas, olenka ekinlarga ziyon keltiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БРОНЗА ҚЎНҒИЗЛАРИ, тилла қўнғизлар (Cetoniini) — пластинка мўйловли қўнғизлар оиласининг кенжа оиласи. Уз. 1—10 см. Устки қанотлари металл тусда товланиб турганидан тилла қўнғизлар деб ҳам аталади. Устки қанотларининг икки ёнида тирқишлари бўлади. Б. қ. учганида остки қанотлари ана шу тирқишдан чиқиб ёйилади, устки қанотлари ёйилмасдан қорни устида тахланиб туради. 2700 дан ортиқ тури бор, кўпчилиги тропик минтақаларда тарқалган, айниқса тропик Африкада (мас, голифлар) ва Жан. Осиёда кўп учрайди. Ўзбекистонда 12 тури тарқалган. Тоғли ҳудудларда яшил бронза қўнғизи (Netocia marginicollis) ва пахмоқ бронза қўнғизи ёки оленка (Epicometis turanica) бир томондан ўсимликларнинг гулини еб бирмунча зиён келтирса, иккинчи томондан гулларни чанглатиб фойда келтиради. Б. қ.нинг Ссимон қуртлари чириётган ёғочлар, компостлар, ўрмон тўшалмасида, айрим турлари чумолилар ва кемирувчилар инида ривожланади. Айрим Б.қ., мас, оленка экинларга зиён келтиради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.