Bryussel
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 663–664-b. — ziyouz.com
Bryussel — Belgiya poytaxti. Brabant provinsiyasining ma'muriy markazi. Senna daryosi böyida. Aholisi qariyb 1,22 mln. (1995), asosan flamand va vallonlar, köpçiligi katolik.
B. 11-a. yilnomalarida ilk bor tilga olinadi. Luven graflari qarorgohi bölgan. 12-a.dan Brabant tarixiy viloyatining asosiy iqtisodiy markazi, keyinçalik Flandriya va Burgundiyaning markazi. 15-a.da Niderlandiya tarkibida Gabsburglar hukmronligiga ötgan. 1585 y. martda şaharni ispanlar istilo qilgan. 1714 y. B. Belgiyaning barça hududi b-n Avstriyaga qöşib olindi. 1815—30 y.larda Niderlandiya qirolligi tarkibida bölgan. 1830 y.dan B. —Belgiya poytaxti. 1914—18 va 1940—44 y.larda B. ni Germaniya qöşinlari okkupatsiya qilgan. 1944 y. sent.da AmerikaAngliya qöşinlari B.ni ozod qildi. 1967 y.dan B.da Yevropa Iqtisodiy Kengaşi va Benilyuks markaziy organi, NATO kengaşi va uning Yevropadagi birlaşgan qurolli kuçlari oliy boş qömondonligining boş ştab kvartirasi joylaşgan.
B.—mamlakatning eng katta şahri, asosiy sanoat va moliya markazi, muhim transport yöllari tuguni. Şaharga 10 dan ortiq t.y. tarmoği kirgan. Xalqaro aeroport bor. B. kanallar orqali mamlakatning yirik dengiz porti — Antverpen va sanoat markazi — Şarlerua b-n boğlangan. B.da maşinasozlik (transport maşinasozligi, elektrotexnika va ayniqsa aniq priborlar i. ç.), kimyo, farmatsevtika, oziq-ovqat, poligrafiya, mebel sanoati, hunarmandçilik (gilam töqiş, zargarlik buyumlari i. ç. va b.) rivojlangan. Sanoat korxonalari, asosan Senna daryosi böyida joylaşgan. Qirollik Akademiyasi (1772), unt (1834), Luven katolik unti, geografiya in-ti va b. oliy öquv yurtlari, i. t. institutlari, observatoriya (1827); botanika boği, san'at akademiyasi, qirollyk kutubxonasi (1837), muzeylar, teatrlar bor. B.da Butunjahon sanoat körgazmalari ötkaziladi. Şahar markazida Gudula sobori (1220—1500), şahar boşqarmasi binosi, Qirol maydoni va b. me'moriy yodgorliklar saqlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БРЮССЕЛЬ — Бельгия пойтахти. Брабант провинциясининг маъмурий маркази. Сенна дарёси бўйида. Аҳолиси қарийб 1,22 млн. (1995), асосан фламанд ва валлонлар, кўпчилиги католик.
Б. 11-а. йилномаларида илк бор тилга олинади. Лувен графлари қароргоҳи бўлган. 12-а.дан Брабант тарихий вилоятининг асосий иқтисодий маркази, кейинчалик Фландрия ва Бургундиянинг маркази. 15-а.да Нидерландия таркибида Габсбурглар ҳукмронлигига ўтган. 1585 й. мартда шаҳарни испанлар истило қилган. 1714 й. Б. Бельгиянинг барча ҳудуди б-н Австрияга қўшиб олинди. 1815—30 й.ларда Нидерландия қироллиги таркибида бўлган. 1830 й.дан Б. —Бельгия пойтахти. 1914—18 ва 1940—44 й.ларда Б. ни Германия қўшинлари оккупация қилган. 1944 й. сент.да АмерикаАнглия қўшинлари Б.ни озод қилди. 1967 й.дан Б.да Европа Иқтисодий Кенгаши ва Бенилюкс марказий органи, НАТО кенгаши ва унинг Европадаги бирлашган қуролли кучлари олий бош қўмондонлигининг бош штаб квартираси жойлашган.
Б.—мамлакатнинг энг катта шаҳри, асосий саноат ва молия маркази, муҳим транспорт йўллари тугуни. Шаҳарга 10 дан ортиқ т.й. тармоғи кирган. Халқаро аэропорт бор. Б. каналлар орқали мамлакатнинг йирик денгиз порти — Антверпен ва саноат маркази — Шарлеруа б-н боғланган. Б.да машинасозлик (транспорт машинасозлиги, электротехника ва айниқса аниқ приборлар и. ч.), кимё, фармацевтика, озиқ-овқат, полиграфия, мебель саноати, ҳунармандчилик (гилам тўқиш, заргарлик буюмлари и. ч. ва б.) ривожланган. Саноат корхоналари, асосан Сенна дарёси бўйида жойлашган. Қироллик Академияси (1772), унт (1834), Лувен католик унти, география ин-ти ва б. олий ўқув юртлари, и. т. институтлари, обсерватория (1827); ботаника боғи, санъат академияси, қироллйк кутубхонаси (1837), музейлар, театрлар бор. Б.да Бутунжаҳон саноат кўргазмалари ўтказилади. Шаҳар марказида Гудула собори (1220—1500), шаҳар бошқармаси биноси, Қирол майдони ва б. меъморий ёдгорликлар сақланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.