BSJ
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 834–835-b. — ziyouz.com
BSJ (Barilla de Calmette et Guerin) — sil kasalligiga qarşi vaksinatsiya uçun qöllaniladigan sil mikobakteriyasining kuçeizlantirilgan ştammi (turi); uni Kalmet (A. Calmette) b-n Geren (S. Guerin) qoramol ötidan tayyorlangan muhitda sil mikroblarini 13 yil davomida qaytaqayta undiriş usuli b-n 1906 y.da yetiştirgan. BSJ kulturasidagi batsilla töğri yoki bir oz egilgan, uz. 1,5—3—5 mk, ingiçka tayoqçadir. 1919— 24 y.larda profilaktik vaksinatsiya uçun qöllanila boşladi. Ştamm xususiyati sinçiklab örganilgaç (1925—26), çaqaloqlarga tirik BSJ vaksinasi içirila boşladi. 1942 y.dan şahar, 1943 y.dan qişloq tuğruqxonalaridagi hamma çaqaloqparga 3—5—7 yoki 4—6—8 kunligida majburiy tartibda 10 mg dan BSJ içiriladigan böldi. Sil yuqmagan gödaklarni, maktabgaça tarbiya yoşidagi bolalarni va 30 yoşgaça bölgan aholini revaksinatsiya qiliş 1948 y.dan boşlab joriy etildi (bunda vaksina içiriladi, teri ustiga yoki içiga yuboriladi). Teri içiga BSJning maxsus vaksinasi — glyutamat vaksina yuboriş 1962 y.dan hamma joyda qöllaniladigan böldi. Özbekiston Respublikasi Soğliqni saqlaş vazirining buyruğiga asosan, BSJ vaksinasi yangi tuğilgan çaqaloqlarga tuğruqxonada hayotining 4—7 kunlari 0,1 ml hajmda 0,05 mg yuboriladi. Söngra 7 va 15 yoşida revaksinatsiya qilinadi. Vaksinatsiya va revaksinatsiya qilinganlarning juda ozçiligida (0,001 — 0,003%) BSJ yuborilgan joyda asorat sifatida yiringlaş kuzatilişi mumkin. BSJ qöllanilişi natijasida sil b-n, ayniqsa uning oğir turlari b-n kasallaniş bir neça barobar kamaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЦЖ (Barilla de Calmette et Guerin) — сил касаллигига қарши вакцинация учун қўлланиладиган сил микобактериясининг кучеизлантирилган штамми (тури); уни Кальмет (A. Calmette) б-н Герен (С. Guerin) қорамол ўтидан тайёрланган муҳитда сил микробларини 13 йил давомида қайтақайта ундириш усули б-н 1906 й.да етиштирган. БЦЖ культурасидаги бацилла тўғри ёки бир оз эгилган, уз. 1,5—3—5 мк, ингичка таёқчадир. 1919— 24 й.ларда профилактик вакцинация учун қўлланила бошлади. Штамм хусусияти синчиклаб ўрганилгач (1925—26), чақалоқларга тирик БЦЖ вакцинаси ичирила бошлади. 1942 й.дан шаҳар, 1943 й.дан қишлоқ туғруқхоналаридаги ҳамма чақалоқпарга 3—5—7 ёки 4—6—8 кунлигида мажбурий тартибда 10 мг дан БЦЖ ичириладиган бўлди. Сил юқмаган гўдакларни, мактабгача тарбия ёшидаги болаларни ва 30 ёшгача бўлган аҳолини ревакцинация қилиш 1948 й.дан бошлаб жорий этилди (бунда вакцина ичирилади, тери устига ёки ичига юборилади). Тери ичига БЦЖнинг махсус вакцинаси — глютамат вакцина юбориш 1962 й.дан ҳамма жойда қўлланиладиган бўлди. Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирининг буйруғига асосан, БЦЖ вакцинаси янги туғилган чақалоқларга туғруқхонада ҳаётининг 4—7 кунлари 0,1 мл ҳажмда 0,05 мг юборилади. Сўнгра 7 ва 15 ёшида ревакцинация қилинади. Вакцинация ва ревакцинация қилинганларнинг жуда озчилигида (0,001 — 0,003%) БЦЖ юборилган жойда асорат сифатида йиринглаш кузатилиши мумкин. БЦЖ қўлланилиши натижасида сил б-н, айниқса унинг оғир турлари б-н касалланиш бир неча баробар камайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.