Budeşuri tetri
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 674-b. — ziyouz.com
Budeşuri tetri — xöraki, vinobop örtapişar uzum navi. Vatani Gruziya. Şarqiy ekologikgeografik navlar guruhiga kiradi. Tupi örtaça ösadi. Guli ikki jinsli. Bargi (diametri 14—16 sm) uç, beş bölmali, arra tişli, tuksiz. Uzum boşi silindrkonus simon (böyi 11—17 sm, eni 8—12 sm), örtaça tiğiz, vazni 200— 250 g. Ğujumi örtaça (diametri 9—14 mm), tuxumsimon, sarğişyaşil, pösti yupqa. Eti şirali. Mevasi faol harorat yiğindisi 3000—3200° bölganda 140— 150 kun (avg.)da pişadi. Tarkibida 17— 19% qand bor. Hosildorligi 90—100 s/ga. Bu nav Örta Osiyo, Şim. Kavkaz va Ukrainada tarqalgan. Suğoriladigan yerlarda yaxşi ösib, möl hosil beradi. Özbekistonning hamma viloyatlarida rayonlaştirilgan. BUDYONNII Semyon Mixayloviç [1883.13(25).4, Kozyurin xutori (hoz. Rostov viloyati, Proletar tumani)— 1973.26.10, Moskva] — şöro armiyasi qömondoni. Marşal (1935), uç marta Qahramon unvoni berilgan. Fuqarolar uruşida otliq askarlar korpusi komandiri, söngra 1Otliq armiya qömondoni (191923). 193941 y.larda mudofaa xalq komissarining örinbosari. 1941—45 y.lardagi uruşda Jan.Ğarbiy va Şim. Kavkaz yönalişlari qöşinlariga, Rezerv va Şim. Kavkaz frontlariga (194142) qömondonlik qilib, özining layoqatsiz laşkarboşi ekanligini körsatgan. 1943— 53 y.larda Qizil armiya otliq askarlari qömondoni. B. öz otliq armiyasi b-n 192023 y.larda Turkiston ölkasida bölib, bu yerda bolşeviklar vatanparvar istiklolçilarga qarşi olib borgan janglarda faol qatnaşgan va köplab begunoh kişilarning qonini tökkan. 1930—40 y.larda u harbiylar orasida ötkazilgan umumiy qatağon taşkilotçilaridan biri.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БУДЕШУРИ ТЕТРИ — хўраки, винобоп ўртапишар узум нави. Ватани Грузия. Шарқий экологикгеографик навлар гуруҳига киради. Тупи ўртача ўсади. Гули икки жинсли. Барги (диаметри 14—16 см) уч, беш бўлмали, арра тишли, туксиз. Узум боши цилиндрконус симон (бўйи 11—17 см, эни 8—12 см), ўртача тиғиз, вазни 200— 250 г. Ғужуми ўртача (диаметри 9—14 мм), тухумсимон, сарғишяшил, пўсти юпқа. Эти ширали. Меваси фаол ҳарорат йиғиндиси 3000—3200° бўлганда 140— 150 кун (авг.)да пишади. Таркибида 17— 19% қанд бор. Ҳосилдорлиги 90—100 ц/га. Бу нав Ўрта Осиё, Шим. Кавказ ва Украинада тарқалган. Суғориладиган ерларда яхши ўсиб, мўл ҳосил беради. Ўзбекистоннинг ҳамма вилоятларида районлаштирилган. БУДЁННИИ Семён Михайлович [1883.13(25).4, Козюрин хутори (ҳоз. Ростов вилояти, Пролетар тумани)— 1973.26.10, Москва] — шўро армияси қўмондони. Маршал (1935), уч марта Қаҳрамон унвони берилган. Фуқаролар урушида отлиқ аскарлар корпуси командири, сўнгра 1Отлиқ армия қўмондони (191923). 193941 й.ларда мудофаа халқ комиссарининг ўринбосари. 1941—45 й.лардаги урушда Жан.Ғарбий ва Шим. Кавказ йўналишлари қўшинларига, Резерв ва Шим. Кавказ фронтларига (194142) қўмондонлик қилиб, ўзининг лаёқатсиз лашкарбоши эканлигини кўрсатган. 1943— 53 й.ларда Қизил армия отлиқ аскарлари қўмондони. Б. ўз отлиқ армияси б-н 192023 й.ларда Туркистон ўлкасида бўлиб, бу ерда большевиклар ватанпарвар истиклолчиларга қарши олиб борган жангларда фаол қатнашган ва кўплаб бегуноҳ кишиларнинг қонини тўккан. 1930—40 й.ларда у ҳарбийлар орасида ўтказилган умумий қатағон ташкилотчиларидан бири.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.