Buenos-Ayres
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 800-b. — ziyouz.com
Buenos-Ayres — Argentina poytaxti, muhim iqtisodiy, siyosiy va madaniyma'muriy markazi. Rasmiy çegarasi federal poytaxt okrugi hisoblanadi. LaPlata qöltiğining öng sohilida. Aholisi 6 mln., şahar atrofi b-n 11,8 mln. kişi (1999). Yanv.ning örtaça t-rasi 22°, iyulda 10°, yiliga örtaça 1000 mm yoğin tuşadi.
1536 y.da ispan bosqinçilarining sardori Pedro Mendos asos solgan. 1541 y.da ispanlar indeyslarning zarbasiga bardoş berolmay, şaharga öt qöyib vayron qilişgan. 1580 y. B.A. qayta qurila boşladi. 1776 y.dan LaPlata vitse qirolligi poytaxti. 1816— 26 y.larda B.A. LaPlata Birlaşgan provinsiyasining, 1880 y.dan Argentinaning poytaxti.
B.A. yirik t. y. tuguni (undan 18 tomonga t.y. ketgan) va dengiz porti (yuk tuşiriş va ortiş yiliga 20 mln. t), Jan. Amerikadagi havo yöllarining markazi; xalqaro Eseys aeroporti bor. Mamlakat importining 85%i, eksportining43% i B.A. orqali ötadi. Mamlakat sanoat mahsulotining deyarli 50%i B.A.da işlab çiqariladi. Sanoatining asosiy tarmoqlari: oziq-ovqat va yengil sanoat. Maşinasozlik, neftni qayta işlaş, kimyo, elektrotexnika, farmatsevtika, yogoç tiliş, sement z-dlari bor. Unt (1821 y.dan), ilmiy muassasalar (adabiyot, iktisod, huquq va ijtimoiy fanlar akademiyalari), Argentina milliy kutubxonasi, 30 muzey, 40 dan ortiq teatr, konservatoriya (1893 y.), telemarkaz, metropoliten, botanika boği bor. B.A.da axoliyey ispan tilida sözlaşadigan Lotin Amerikasi davlatlari uçun kitoblar bosib çiqariladi. Şaharda köp qavatli, oyna va temirbetondan qurilgan mehmonxona, bank kabi ma'muriy binolar köp. Me'moriy yodgorliklaridan Buenos-Ayres şahrining markaziy köçalaridan biri.
San-Ignasio çerkovi (1710—34), ratuşa (1725—54), sobor (1804), «Kolon» teatri (1909) va 6. bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БУЭНОС-АЙРЕС — Аргентина пойтахти, муҳим иқтисодий, сиёсий ва маданиймаъмурий маркази. Расмий чегараси федерал пойтахт округи ҳисобланади. ЛаПлата қўлтиғининг ўнг соҳилида. Аҳолиси 6 млн., шаҳар атрофи б-н 11,8 млн. киши (1999). Янв.нинг ўртача т-раси 22°, июлда 10°, йилига ўртача 1000 мм ёғин тушади.
1536 й.да испан босқинчиларининг сардори Педро Мендос асос солган. 1541 й.да испанлар индейсларнинг зарбасига бардош беролмай, шаҳарга ўт қўйиб вайрон қилишган. 1580 й. Б.А. қайта қурила бошлади. 1776 й.дан ЛаПлата вице қироллиги пойтахти. 1816— 26 й.ларда Б.А. ЛаПлата Бирлашган провинциясининг, 1880 й.дан Аргентинанинг пойтахти.
Б.А. йирик т. й. тугуни (ундан 18 томонга т.й. кетган) ва денгиз порти (юк тушириш ва ортиш йилига 20 млн. т), Жан. Америкадаги ҳаво йўлларининг маркази; халқаро Эсейс аэропорти бор. Мамлакат импортининг 85%и, экспортининг43% и Б.А. орқали ўтади. Мамлакат саноат маҳсулотининг деярли 50%и Б.А.да ишлаб чиқарилади. Саноатининг асосий тармоқлари: озиқ-овқат ва енгил саноат. Машинасозлик, нефтни қайта ишлаш, кимё, электротехника, фармацевтика, ёгоч тилиш, цемент з-длари бор. Унт (1821 й.дан), илмий муассасалар (адабиёт, иктисод, ҳуқуқ ва ижтимоий фанлар академиялари), Аргентина миллий кутубхонаси, 30 музей, 40 дан ортиқ театр, консерватория (1893 й.), телемарказ, метрополитен, ботаника боғи бор. Б.А.да ахолией испан тилида сўзлашадиган Лотин Америкаси давлатлари учун китоблар босиб чиқарилади. Шаҳарда кўп қаватли, ойна ва темирбетондан қурилган меҳмонхона, банк каби маъмурий бинолар кўп. Меъморий ёдгорликларидан Буэнос-Айрес шаҳрининг марказий кўчаларидан бири.
Сан-Игнасио черкови (1710—34), ратуша (1725—54), собор (1804), «Колон» театри (1909) ва 6. бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.