Buğ turbinali issiqlik elektr stansiyasi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 825-b. — ziyouz.com
Buğ turbinali issiqlik elektr stansiyasi — qozon, buğ turbinasi va turbogeneratordan iborat energetika agregatlari majmui. Qozon, suv quvurlari tizimidan hosil qilinadi. Qattiq, suyuq yoki gaz holatdagi yoqilğilarning t-rasi 500° dan yuqori bölgan issiqlik energiyasi ta'sirida qozon quvurlaridan ötadigan suv yuqori bosimli buğga aylanadi. Buğ ta'sirida turbina, ya'ni birlamçi motor parraklari har minutda 1500— 3000 aylaniş tezligida harakatga keladi. Bunda buğning kinetik energiyasi mexanik energiyaga aylanadi. Turbogeneratorning stator çulğamida yuqori kuçlanişli EYUK (elektr yurituvçi kuç), iste'molçida esa tok hosil böladi, natijada mexanik energiya elektr energiyasiga aylanadi. Umuman, dunyo miqyosida işlab çiqariladigan elektr energiyasining taxm. 80% gaçasi turbogeneratorlar vositasida olinadi, ammo B. t. i. e. s.ning foydali iş koeffitsiyenti (f. i. k.) yuqori emas. F.i.k. qiymatini bir munça kötariş uçun turbina parraklaridan ötgan buğ sovitkiçlar vositasida yana suvga aylantirilib, nasos orqali qayta isitkiç qozonga yuboriladi va suv böyiça berk tizim hosil qilinadi. Bunda elektr st-ya f.i.k. 32—40% gaça kötariladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БУҒ ТУРБИНАЛИ ИССИҚЛИК ЭЛЕКТР СТАНЦИЯСИ — қозон, буғ турбинаси ва турбогенератордан иборат энергетика агрегатлари мажмуи. Қозон, сув қувурлари тизимидан ҳосил қилинади. Қаттиқ, суюқ ёки газ ҳолатдаги ёқилғиларнинг т-раси 500° дан юқори бўлган иссиқлик энергияси таъсирида қозон қувурларидан ўтадиган сув юқори босимли буғга айланади. Буғ таъсирида турбина, яъни бирламчи мотор парраклари ҳар минутда 1500— 3000 айланиш тезлигида ҳаракатга келади. Бунда буғнинг кинетик энергияси механик энергияга айланади. Турбогенераторнинг статор чулғамида юқори кучланишли ЭЮК (электр юритувчи куч), истеъмолчида эса ток ҳосил бўлади, натижада механик энергия электр энергиясига айланади. Умуман, дунё миқёсида ишлаб чиқариладиган электр энергиясининг тахм. 80% гачаси турбогенераторлар воситасида олинади, аммо Б. т. и. э. с.нинг фойдали иш коэффициенти (ф. и. к.) юқори эмас. Ф.и.к. қийматини бир мунча кўтариш учун турбина парракларидан ўтган буғ совиткичлар воситасида яна сувга айлантирилиб, насос орқали қайта иситкич қозонга юборилади ва сув бўйича берк тизим ҳосил қилинади. Бунда электр ст-я ф.и.к. 32—40% гача кўтарилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.