Buğuçilik
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 832–833-b. — ziyouz.com
Buğuçilik — çorvaçilik tarmoği, şimol va pant buğularini yetiştiriş va xöjalik maqsadlarida foydalaniş b-n şuğullanadi. Şimol B.da xonakilaştirilgan şimol buğulari göşt, teri, sut oliş uçun hamda ulov tarzida foydalaniş maqsadlarida, pant B.da olaçipor buğu, maral, izyubr şoxi (pant) oliş, şuningdek göşti va terisi uçun boqiladi. Şimol buğuçiligi Çekka Şimol q. x.ning eng muhim tarmoği. Buğular podalari (1500—1800 boş) yaylovdan yaylovga köçib — bahor va yozda oçiq tundrada, qişda örmon tundra (tayga)da ötlatib boqiladi.
3—5 oylik buzoqlari (25—30 kg göşt beradi) va katta yoşdagi buğular göşt oliş uçun söyiladi. Urğoçi buğulardan soğim davrida 40—50 kg (ayrimlaridan 85 kg gaça) sut soğib olinadi (yoğlilik darajasi 17— 19%). Buğu terisidan sifatli çarm (zamşa, xrom) tayyorlanadi, issiq kiyimlar, palatkalar tikiladi. Şimol buğulari Çekka Şimolning asosiy transport vositasi, ulardan miniş, yuk taşiş va b. maqsadlarida ham foydalaniladi. Asosan Rossiya, Finlyandiya, Şvetsiya, Norvegiya, AQŞ (Alyaska), Kanadaning tundra va örmon (tundra) zonalarida tarqalgan. Jahonda 5 mln. boşdan ortiq şimol buğulari boqiladi. Ularning yarmidan köproği Rossiya hissasiga töğri keladi. Pant B. Rossiyaning Oltoy, Krasnoyarsk, Primorye ölkalari, Qozoğistonda rivojlangan bölib, hayvonlar maxsus fermalar (B. xöjaliklari)da boqiladi. Şuningdek, Xitoy, Koreya, Mongoliyada ham pant B. bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БУҒУЧИЛИК — чорвачилик тармоғи, шимол ва пант буғуларини етиштириш ва хўжалик мақсадларида фойдаланиш б-н шуғулланади. Шимол Б.да хонакилаштирилган шимол буғулари гўшт, тери, сут олиш учун ҳамда улов тарзида фойдаланиш мақсадларида, пант Б.да олачипор буғу, марал, изюбрь шохи (пант) олиш, шунингдек гўшти ва териси учун боқилади. Шимол буғучилиги Чекка Шимол қ. х.нинг энг муҳим тармоғи. Буғулар подалари (1500—1800 бош) яйловдан яйловга кўчиб — баҳор ва ёзда очиқ тундрада, қишда ўрмон тундра (тайга)да ўтлатиб боқилади.
3—5 ойлик бузоқлари (25—30 кг гўшт беради) ва катта ёшдаги буғулар гўшт олиш учун сўйилади. Урғочи буғулардан соғим даврида 40—50 кг (айримларидан 85 кг гача) сут соғиб олинади (ёғлилик даражаси 17— 19%). Буғу терисидан сифатли чарм (замша, хром) тайёрланади, иссиқ кийимлар, палаткалар тикилади. Шимол буғулари Чекка Шимолнинг асосий транспорт воситаси, улардан миниш, юк ташиш ва б. мақсадларида ҳам фойдаланилади. Асосан Россия, Финляндия, Швеция, Норвегия, АҚШ (Аляска), Канаданинг тундра ва ўрмон (тундра) зоналарида тарқалган. Жаҳонда 5 млн. бошдан ортиқ шимол буғулари боқилади. Уларнинг ярмидан кўпроғи Россия ҳиссасига тўғри келади. Пант Б. Россиянинг Олтой, Красноярск, Приморье ўлкалари, Қозоғистонда ривожланган бўлиб, ҳайвонлар махсус фермалар (Б. хўжаликлари)да боқилади. Шунингдек, Хитой, Корея, Монголияда ҳам пант Б. бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.