Bukey Ördasi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 683–684-b. — ziyouz.com
Bukey Ördasi (Içki Örda) Rossiya imperiyasiga qaram qozoq xonligi (1812—47). Ural va Volga daryolari oraliğidagi yerlarda taşkil qilingan. Qozoq sultonlaridan Nuralixon 1749 y. Kiçik juz (Kiçik Örda) ga xon bölgaç, mamlakatda hokimiyat uçun ayovsiz kuraş boşlangan. Şunda Aştarxon (Astraxon) kazak polki komandiri Popov taxtdan umidini uzgan Nuralixonning öğli Bukeyga Ural va Volga daryolari oraliğidagi daştlarga köçib ötiş uçun çor hukumatidan ijozat söraşni maslahat bergan. Bukey 1799 y. şunday qilgan. Rossiya imperatori Pavel I ruxsat bergaç (1801), Bukey öz tarafdorlari (5 ming ötov, 22 mingdan ortiq kişi) b-n mazkur daştlarga köçib ötgan. 1812 y. çor hukumati Bukeyni xon etib tasdiqiagan. Bukey vafot etgaç (1815), B.Ö.ni uning ukasi Şiğay idora qilgan (1815—23), undan keyin taxtga Bukeyning öğli Janger (1823—45), söng Jangerning öğli Sohib Girey ötirgan (1845—47). Sohib Girey vafot etgaç, çor hukumati xonlik hokimiyatini bekor qilib (1848), B.Ö. boşqaruvini rus çinovniklaridan iborat Muvaqkat kengaşga topşirgan. B.Ö. 1876 y. Aştarxon (Astraxon) gubernyasi tarkibiga qöşib yuborilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БУКЕЙ ЎРДАСИ (Ички Ўрда) Россия империясига қарам қозоқ хонлиги (1812—47). Урал ва Волга дарёлари оралиғидаги ерларда ташкил қилинган. Қозоқ султонларидан Нуралихон 1749 й. Кичик жуз (Кичик Ўрда) га хон бўлгач, мамлакатда ҳокимият учун аёвсиз кураш бошланган. Шунда Аштархон (Астрахон) казак полки командири Попов тахтдан умидини узган Нуралихоннинг ўғли Букейга Урал ва Волга дарёлари оралиғидаги даштларга кўчиб ўтиш учун чор ҳукуматидан ижозат сўрашни маслаҳат берган. Букей 1799 й. шундай қилган. Россия императори Павел I рухсат бергач (1801), Букей ўз тарафдорлари (5 минг ўтов, 22 мингдан ортиқ киши) б-н мазкур даштларга кўчиб ўтган. 1812 й. чор ҳукумати Букейни хон этиб тасдиқиаган. Букей вафот этгач (1815), Б.Ў.ни унинг укаси Шиғай идора қилган (1815—23), ундан кейин тахтга Букейнинг ўғли Жангер (1823—45), сўнг Жангернинг ўғли Соҳиб Гирей ўтирган (1845—47). Соҳиб Гирей вафот этгач, чор ҳукумати хонлик ҳокимиятини бекор қилиб (1848), Б.Ў. бошқарувини рус чиновникларидан иборат Мувақкат кенгашга топширган. Б.Ў. 1876 й. Аштархон (Астрахон) губерняси таркибига қўшиб юборилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.