Bulduruqlar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 689–690-b. — ziyouz.com
Bulduruqlar (Bteroclitidae) kaptarsimonlar turkumi oilasi. B. asl B. va suv bulduruqlari uruğlariga bölinadi. Asl B.ning 14 turi, suv bulduruqlarining esa oq bovur (Pteroles alchatu) vaqora bovur (R. orientalis) degan 2 turi bor.
B. Afrikaning şim. qismida, Ispaniya va Osiyoda tarqalgan. Özbekistonda daşt va çöllardagi suvga yaqin yerlarda yaşaydi. Qişlaş uçun sent. va okt.da Pokiston, Eron, Afgoniston hamda Jan. Turkmanistonga uçib ketib, erta bahor (mart)da yana uçib keladi. Oq bovur tanasining uz. 35—37 sm, qora bovurniki 33—35 sm. Ikkala turning hayot keçiriş tarzi öxşaydi. B. urçiş davrida (mart) juft hosil qiladi. Köpinça 3 ta, ba'zan 2 ta tuxum qöyadi. Uyasi şuvoq kabi ösimliklar ostida soya joylarda yasalgan kiçikroq çuqurçadan iborat. Tuxumini bir oyça bosadi. Tuxum bosiş va jöja boqişda nari ham qatnaşadi. Olabula pati jujalarining duşmanlardan saqlanişiga yordam beradi. Jöjalari iyunda uçirma böladi. Avg. oxirlarida B.ning uçib ketayotgan galalarini uçratiş mumkin.
B. ösimliklarning donlari, bahorda esa kurtak va yoş novdalari b-n oziqlanadi. Kuniga ikki mahal (çoşgoh va peşinda) gala bölib, suv içişga boradi. Jiğildonida suv olib kelib jöjalariga içiradi.
B. azaldan ovlanadi. Göşti mazali. Köplab ovlanişi natijasida juda kamayib ketgan. Oq bovur Özbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БУЛДУРУҚЛАР (Bteroclitidae) каптарсимонлар туркуми оиласи. Б. асл Б. ва сув булдуруқлари уруғларига бўлинади. Асл Б.нинг 14 тури, сув булдуруқларининг эса оқ бовур (Pteroles alchatu) вақора бовур (Р. orientalis) деган 2 тури бор.
Б. Африканинг шим. қисмида, Испания ва Осиёда тарқалган. Ўзбекистонда дашт ва чўллардаги сувга яқин ерларда яшайди. Қишлаш учун сент. ва окт.да Покистон, Эрон, Афгонистон ҳамда Жан. Туркманистонга учиб кетиб, эрта баҳор (март)да яна учиб келади. Оқ бовур танасининг уз. 35—37 см, қора бовурники 33—35 см. Иккала турнинг ҳаёт кечириш тарзи ўхшайди. Б. урчиш даврида (март) жуфт ҳосил қилади. Кўпинча 3 та, баъзан 2 та тухум қўяди. Уяси шувоқ каби ўсимликлар остида соя жойларда ясалган кичикроқ чуқурчадан иборат. Тухумини бир ойча босади. Тухум босиш ва жўжа боқишда нари ҳам қатнашади. Олабула пати жужаларининг душманлардан сақланишига ёрдам беради. Жўжалари июнда учирма бўлади. Авг. охирларида Б.нинг учиб кетаётган галаларини учратиш мумкин.
Б. ўсимликларнинг донлари, баҳорда эса куртак ва ёш новдалари б-н озиқланади. Кунига икки маҳал (чошгоҳ ва пешинда) гала бўлиб, сув ичишга боради. Жиғилдонида сув олиб келиб жўжаларига ичиради.
Б. азалдан овланади. Гўшти мазали. Кўплаб овланиши натижасида жуда камайиб кетган. Оқ бовур Ўзбекистон Қизил китобига киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.