Bulğor

Bulğor — Volga-Kama Bulğoriyasi poytaxti. Xarobalari Tatariston Respublikasining Bulğor (Bulğorlar) qişloği yaqinida saqlanib qolgan. B.da arxeologik qaziş işlari 1870 y.da boşlangan. 1950—57 y.larda esa A. P. Smirnov rahbarligidagi arxeologik ekspeditsiya u yerda keng kölamda qaziş işlari olib borgan. B. örnidagi eig ilk manzilgoh mil. 1-ming yillikning 2-yarmiga oid. Şarq yozma manbalari (Ibn Fadlon. Ibn Havqal, Abulhamid Andalusii, Abu Abdulloh Ğarnotiy va b. asarlari)da B. 10-a.dan tilga olingan bölib, uning vujudga kelişi aia şu vaqtga töğri keladi. 13-a. ning 2-yarmida B. Oltin Ördattx eng muhim savdo-sotiq va hunarmandçilik markaziga aylangan. Arxeologik qazişlar vaqtida B. xarobasining 13— 14-a.larga doyr qatlamlaridan köplab mehnat qurollari, uyrözğor buyumlari. taqinçoqlar, tangalar, turar joy va hammomlar xarobalari, xumdonlar, çöyan eritiş köralari, sizot suv quvurlari hamda Örta Osiyo, Qrim, Zakavkazye, Rus va Xitoydan keltirilgan buyumlar topilgan. B.dagi binolarning köpçiligi Örta Osiyodan keltirilgan naqşinkor sirlangan sopol plitkalar b-n bezatilganligi aniklangan. 14-a.ga oid minora, bulğor xonlari maqbaralari, Çerkov, masjid va bulğor xonlarining yozgi qarorgohi xarobalari hozirgaça saqlanib qolgan. B. yaqinida bozor (Oğabozor) bölgan. B. 1361 y. Oltin Örda xoni Buloq Temur tomonidan vayron qilingan, 15-a.ga kelib esa unda hayot butunlay töxtagan.