Buloqçilar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 692-b. — ziyouz.com
Buloqçilar BULOQÇILAR, tuk qanotlilar (Trichoptera) — haşarotlar turku mi. Örtaça kattalikda, ba'zan yirik (70 mm gaça) bölib, taşqi körinişi kapalaklarni eslatadi. Qanotlari mayda tuklar yoki tuksimon tangaçalar b-n qoplangan. Qöngakida qanotlari qornini ikki yon tomondan yopib turadi. Oğiz organlari xilmaxil tuzilgan, ayrim turlarida söruvçi xartumça şaklida bölib, şudring yoki nektar sörişga moslaşgan. Köpçilik turlari voyaga yetgan davrida oziqlanmaydi; tuxum qöygaç öladi. Uruğlangan urğoçi B. suvga töptöp qilib yoki şilimşiq ipçalar şaklida tuxum qöyadi. Qurtlari suv tubida çöp va qumdan yasalgan «uyça»larda hayot keçiradi, traxeya orqali nafas oladi. 3000 ga yaqin turi ma'lum. Köpçilik turlarining qurtlari toğ mintaqalaridagi daryo va köllarda uçraydi, baliqlarning asosiy oziği hisoblanadi. Ayrim B. qurtlari şoli maysalarini yeb, ziyon keltiradi (UzoqŞarq, Yaponiya). Özbekistonda 50 ga yaqin turi uçraydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БУЛОҚЧИЛАР, тук қанотлилар (Trichoptera) — ҳашаротлар турку ми. Ўртача катталикда, баъзан йирик (70 мм гача) бўлиб, ташқи кўриниши капалакларни эслатади. Қанотлари майда туклар ёки туксимон тангачалар б-н қопланган. Қўнгакида қанотлари қорнини икки ён томондан ёпиб туради. Оғиз органлари хилмахил тузилган, айрим турларида сўрувчи хартумча шаклида бўлиб, шудринг ёки нектар сўришга мослашган. Кўпчилик турлари вояга етган даврида озиқланмайди; тухум қўйгач ўлади. Уруғланган урғочи Б. сувга тўптўп қилиб ёки шилимшиқ ипчалар шаклида тухум қўяди. Қуртлари сув тубида чўп ва қумдан ясалган «уйча»ларда ҳаёт кечиради, трахея орқали нафас олади. 3000 га яқин тури маълум. Кўпчилик турларининг қуртлари тоғ минтақаларидаги дарё ва кўлларда учрайди, балиқларнинг асосий озиғи ҳисобланади. Айрим Б. қуртлари шоли майсаларини еб, зиён келтиради (УзоқШарқ, Япония). Ўзбекистонда 50 га яқин тури учрайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.