Bulutlilik
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 695–696-b. — ziyouz.com
Bulutlilik — osmon gumbazining bulut b-n qoplanganlik darajasi. B. 10 balli şkala böyiça köz b-n çamalab aniqlanadi, bulut miqdori 10 balli tizim böyiça, bulut şakli esa bulut xalqaro tasnifi böyiça belgilanadi, agar osmon gumbazida heç bulut bölmasa, nol ball, agar osmon bulut b-n butunlay qoplangan bölsa, 10 ball beriladi. Osmon gumbazidagi bulut uluşini taxm. foizga aylantirib boşqa ballar beriladi. B. obhavo va iklimni belgilaydigan muhim omil hisoblanadi. Qiş kunlari va tunda u Yer sirtidagi va Yer sirti yaqinidagi havo qatlami t-rasining pasayişiga tösqinlik qiladi, çunki Yerdan nur ketyşi kamayadi. Yezda va kunduz kunlari B. Yer sirtida quyoş nurlari qizdirişini kamaytirib, qit'aning içki iklimini yumşoklaştiradi. Q. x.da '.jiizorlar radiatsiya balansiikpt muhim omili. Örta Osiyo hududida yoz va kuzda havoiing kam bulutli va oçiq bölişi dehqonçilik uçun juda qulay. Havo oçiqkunlar umumiy B. böyiça 60—90% ni, past B. böyiça 80—98% ni taşkil qiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БУЛУТЛИЛИК — осмон гумбазининг булут б-н қопланганлик даражаси. Б. 10 балли шкала бўйича кўз б-н чамалаб аниқланади, булут миқдори 10 балли тизим бўйича, булут шакли эса булут халқаро таснифи бўйича белгиланади, агар осмон гумбазида ҳеч булут бўлмаса, ноль балл, агар осмон булут б-н бутунлай қопланган бўлса, 10 балл берилади. Осмон гумбазидаги булут улушини тахм. фоизга айлантириб бошқа баллар берилади. Б. обҳаво ва иклимни белгилайдиган муҳим омил ҳисобланади. Қиш кунлари ва тунда у Ер сиртидаги ва Ер сирти яқинидаги ҳаво қатлами т-расининг пасайишига тўсқинлик қилади, чунки Ердан нур кетйши камаяди. Езда ва кундуз кунлари Б. Ер сиртида қуёш нурлари қиздиришини камайтириб, қитъанинг ички иклимини юмшоклаштиради. Қ. х.да Ъ.жиизорлар радиация балансиикпт муҳим омили. Ўрта Осиё ҳудудида ёз ва кузда ҳавоиинг кам булутли ва очиқ бўлиши деҳқончилик учун жуда қулай. Ҳаво очиқкунлар умумий Б. бўйича 60—90% ни, паст Б. бўйича 80—98% ни ташкил қилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.