Burçak triseksiyasi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 719-b. — ziyouz.com
Burçak triseksiyasi (lot. tri uç va sectio — qirqiş) — biror burçakni 3 teng qismga böliş haqidagi masala; qad. maşhur 3 masalaning biri. Bular: B. t., doyra kvadraturasi va kubni ikkilantiriş. Örta asr arab manbalarida B.t. algebra va trigonometriya masalalari b-n boğlanadi. 9—10-a.larda B.t. x3+px+q—O kub tenglamani yeçişga keltiriladi. 15-a.da samarqandlik olim Jamşid ibn Mas'ud alKoşiy juda aniq trigonometrik jadvallar tuziş va ma'lum sin3° asosida sin G ni hisoblaş uçun kub tenglamani taqribiy hisoblaş usulini qöllaydi. Eslatilgan masalalarning birontasini ham sirkul va çizğiç yordamida yeçib bölmaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БУРЧАК ТРИСЕКЦИЯСИ (лот. tri уч ва sectio — қирқиш) — бирор бурчакни 3 тенг қисмга бўлиш ҳақидаги масала; қад. машҳур 3 масаланинг бири. Булар: Б. т., дойра квадратураси ва кубни иккилантириш. Ўрта аср араб манбаларида Б.т. алгебра ва тригонометрия масалалари б-н боғланади. 9—10-а.ларда Б.т. x3+px+q—O куб тенгламани ечишга келтирилади. 15-а.да самарқандлик олим Жамшид ибн Масъуд алКоший жуда аниқ тригонометрик жадваллар тузиш ва маълум sin3° асосида sin Г ни ҳисоблаш учун куб тенгламани тақрибий ҳисоблаш усулини қўллайди. Эслатилган масалаларнинг биронтасини ҳам циркуль ва чизғич ёрдамида ечиб бўлмайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.