Burçaktişlar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 720–721-b. — ziyouz.com
Burçaktişlar BURÇAKTIŞLAR, burçak tişli tritonlar (Hynobius) — dumli amfibiyalar uruği. Tanglay tişlari burçak şaklida qayrilgan. 18 ta turi bor. Şarqiy Osiyo va Sibirda tarqalgan. Sibir burçaktişi yoki tört barmoqli triton (Hynobius Keyserlingii) ning uz. 13 sm gaça, dumi 6 sm ga yaqin, tanasining orqa va yon tomonlari böz rangda, ustida mayda xollari va oç rang yöllari bor. Örta Osiyo (Pomir va Samarqand) da Turkiston B.i (N. turcestanicus) tarqalgani töğrisida ma'lumot bor. Turkiston B.i barmogining 5 ta bölişi b-n boşqa turlardan farq qiladi. B. quruqlikda yaşaydi, urçiş davrida suvga tuşadi. Erkagi spermatozoidlar b-n töla spermatoforini, urğoçisi esa 7—50 uvuldiriqli uzunçoq diriddoq xaltaçasini suvga taşlaydi. Tuxumlari suvda uruğlanadi. B. turli umurtqasiz hayvonlar b-n oziqlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БУРЧАКТИШЛАР, бурчак тишли тритонлар (Hynobius) — думли амфибиялар уруғи. Танглай тишлари бурчак шаклида қайрилган. 18 та тури бор. Шарқий Осиё ва Сибирда тарқалган. Сибирь бурчактиши ёки тўрт бармоқли тритон (Hynobius Keyserlingii) нинг уз. 13 см гача, думи 6 см га яқин, танасининг орқа ва ён томонлари бўз рангда, устида майда холлари ва оч ранг йўллари бор. Ўрта Осиё (Помир ва Самарқанд) да Туркистон Б.и (Н. turcestanicus) тарқалгани тўғрисида маълумот бор. Туркистон Б.и бармогининг 5 та бўлиши б-н бошқа турлардан фарқ қилади. Б. қуруқликда яшайди, урчиш даврида сувга тушади. Эркаги сперматозоидлар б-н тўла сперматофорини, урғочиси эса 7—50 увулдириқли узунчоқ дириддоқ халтачасини сувга ташлайди. Тухумлари сувда уруғланади. Б. турли умуртқасиз ҳайвонлар б-н озиқланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.