Burun qonaşi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 715-b. — ziyouz.com
Burun qonaşi — burun böşliğidan qon kelişi. Burunning lat yeyişi yoki şilliq pardasining zararlanişi (tirnalişi, şilinişi, burunni kovlaş), organizmning umumiy, asosan, yuqumli kasalliklari (mas, gripp) B. q.ga sabab böladi. Yurak, buyrak, jigar, qon yaratuvçi a'zolar kasallanganda, qon bosimi oşganda ham burun qonaydi. Ba'zan atmosfera bosimi, havo harorati va namligi özgarganda, şilliq pardaga muntazam kimyoviy moddalar ta'sir etganda, şuningdek jazirama issiq kunlarda ham B. q. kuzatiladi. Burun qonaganda qon taşkariga çiqmay, ba'zan halqumga qarab oqişi va burni qonayotgan kişi uni bilmay yutib yuborişi ham mumkii. Bunda birdan qon qusiş burun qonayotganining aniq belgisi hisoblanadi. Ba'zan qizilöngaç yoki me'dadan kelayotgan qon ham burundan qon ketişiga sabab böladi. Burun qonaganda boşni baland qilib yotqiziş, burun katagiga vodorod peroksid şimdirilgan paxta yoki doka tiqin qöyiş, iloji boriça qonni töxtatiş çorasini köriş lozim. Muzdek suvga latta höllab qanşarga bosiş, töxtayvermasa ensaga muz solingan xalta qöyiş, bular yordam bermasa vraç çaqiriş kerak. Botbot B. q. biror kasallik alomati bölişi mumkin, bunday hollarda, albatta, tibbiy tekşiruvdan ötiş zarur.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БУРУН ҚОНАШИ — бурун бўшлиғидан қон келиши. Буруннинг лат ейиши ёки шиллиқ пардасининг зарарланиши (тирналиши, шилиниши, бурунни ковлаш), организмнинг умумий, асосан, юқумли касалликлари (мас, грипп) Б. қ.га сабаб бўлади. Юрак, буйрак, жигар, қон яратувчи аъзолар касалланганда, қон босими ошганда ҳам бурун қонайди. Баъзан атмосфера босими, ҳаво ҳарорати ва намлиги ўзгарганда, шиллиқ пардага мунтазам кимёвий моддалар таъсир этганда, шунингдек жазирама иссиқ кунларда ҳам Б. қ. кузатилади. Бурун қонаганда қон ташкарига чиқмай, баъзан ҳалқумга қараб оқиши ва бурни қонаётган киши уни билмай ютиб юбориши ҳам мумкии. Бунда бирдан қон қусиш бурун қонаётганининг аниқ белгиси ҳисобланади. Баъзан қизилўнгач ёки меъдадан келаётган қон ҳам бурундан қон кетишига сабаб бўлади. Бурун қонаганда бошни баланд қилиб ётқизиш, бурун катагига водород пероксид шимдирилган пахта ёки дока тиқин қўйиш, иложи борича қонни тўхтатиш чорасини кўриш лозим. Муздек сувга латта ҳўллаб қаншарга босиш, тўхтайвермаса энсага муз солинган халта қўйиш, булар ёрдам бермаса врач чақириш керак. Ботбот Б. қ. бирор касаллик аломати бўлиши мумкин, бундай ҳолларда, албатта, тиббий текширувдан ўтиш зарур.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.