Bussol
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 734–735-b. — ziyouz.com
Bussol (frans. boussole — qutiça) — 1) joydagi yönalişlarning magnit azimutini ölçaş uçun möljallangan asbob. Işi magnit meridiani b-n biror predmetga tomon yönalgan çiziq orasidagi gorizontal burçaklarni ölçaşga asoslangan. B.ni mukammallaştirilgan kompas deyiş mumkin. Kiçik joylarning unça aniqmas gorizontal tarxini olişda işlatiladi. Ölçaş uçun B.ni ştativ ustida burib, magnit milining şim. uçi limbdagi 0° ga töğriladi. Söngra köz va predmet dioptrlari orqali ötgan çiziq yönalişining magnit azimuti aniqlanadi. B. asosan topogeodezik işlarda qöllaniladi. Markşeyder syomkalari va kon qazilmalarini topişda osma B. dan foydalaniladi; 2) harbiy işda tup va minomyotni nişonga töğrilaş, nişonni körsatiş, nişonni nazorat qiliş, duşman joylaşgan yerlarni, artilleriya turgan joylarni aniklaş maqsadida artilleriya B. işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БУССОЛЬ (франц. boussole — қутича) — 1) жойдаги йўналишларнинг магнит азимутини ўлчаш учун мўлжалланган асбоб. Иши магнит меридиани б-н бирор предметга томон йўналган чизиқ орасидаги горизонтал бурчакларни ўлчашга асосланган. Б.ни мукаммаллаштирилган компас дейиш мумкин. Кичик жойларнинг унча аниқмас горизонтал тархини олишда ишлатилади. Ўлчаш учун Б.ни штатив устида буриб, магнит милининг шим. учи лимбдаги 0° га тўғрилади. Сўнгра кўз ва предмет диоптрлари орқали ўтган чизиқ йўналишининг магнит азимути аниқланади. Б. асосан топогеодезик ишларда қўлланилади. Маркшейдер съёмкалари ва кон қазилмаларини топишда осма Б. дан фойдаланилади; 2) ҳарбий ишда туп ва миномётни нишонга тўғрилаш, нишонни кўрсатиш, нишонни назорат қилиш, душман жойлашган ерларни, артиллерия турган жойларни аниклаш мақсадида артиллерия Б. ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.