Butadiyen
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 736-b. — ziyouz.com
Butadiyen I Ye N - N I T R I L KAUÇUKLAR, divinil nitril kauçuklar — butadiyen va akrilonitrilning sopolimer hosilalari. Monomerlarni suvli emulsiyada 5° da («sovuq polimerizatsiya») yoki 30° da («issiq polimerizatsiya») emulgator iştirokida sopolimerizatsiyalab olinadi. Bn.k. boğlangan akrilonitril mikdori 17— 45%. Rangi oç sariqdan töqjigarranggaça. Moylar. benzin, alifatik uglevodorodlar ta'siriga çidamli; ketonlarda, xlorlangan uglevodorodlarda eriydi. B.n.k.ni vulkanizatsiyalaşda asosan oltingugurtdan, organik disulfid va peroksidlardan foydalaniladi. Bn.k. dagi boğlangan akrilonitril miqdori oşişi b-n uning mustaxkamligi, moy va benzinga çidamliligi ortadi, lekin elastikligi hamda sovuqqa çidamliligi kamayadi. Sanoatda B.n.k. öralgan lenta, briket, donador bölakçalar şaklida çiqariladi. Çet ellarda xemigum, perbunan, buna N, nipol, parakril va b. nomlar b-n ma'lum.
B.n.k. dan uzatma tasmalar, poyabzal tagliklari, yonilği saqlanadigan idişlar, elektr simlari qoplamalari, ebonit hamda moy va benzinlarga çidamli buyumlar işlab çiqariladi. Plastmassalar uçun plastifikatorlar sifatida ham qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
Б У Т А Д И Е Н - Н И Т Р И Л КАУЧУКЛАР, дивинил нитрил каучуклар — бутадиен ва акрилонитрилнинг сополимер ҳосилалари. Мономерларни сувли эмульсияда 5° да («совуқ полимеризация») ёки 30° да («иссиқ полимеризация») эмульгатор иштирокида сополимеризациялаб олинади. Бн.к. боғланган акрилонитрил микдори 17— 45%. Ранги оч сариқдан тўқжигарранггача. Мойлар. бензин, алифатик углеводородлар таъсирига чидамли; кетонларда, хлорланган углеводородларда эрийди. Б.н.к.ни вулканизациялашда асосан олтингугуртдан, органик дисульфид ва пероксидлардан фойдаланилади. Бн.к. даги боғланган акрилонитрил миқдори ошиши б-н унинг мустахкамлиги, мой ва бензинга чидамлилиги ортади, лекин эластиклиги ҳамда совуққа чидамлилиги камаяди. Саноатда Б.н.к. ўралган лента, брикет, донадор бўлакчалар шаклида чиқарилади. Чет элларда хемигум, пербунан, буна N, нипол, паракрил ва б. номлар б-н маълум.
Б.н.к. дан узатма тасмалар, пойабзал тагликлари, ёнилғи сақланадиган идишлар, электр симлари қопламалари, эбонит ҳамда мой ва бензинларга чидамли буюмлар ишлаб чиқарилади. Пластмассалар учун пластификаторлар сифатида ҳам қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.