Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Butil spirtlar

    Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 740-b. — ziyouz.com

    Butil spirtlar BUTIL SPIRTLAR, butanollar, C4H,ON — bir atomli spirtlar. Mol. m. 74,12. Rangsiz suyuqlik, öziga xos hidi bor. Törtta izomeri ma'lum: birlamçi (butanol1) CH3CH2CH2CH2OH, ikkilamçi (butanol2) CH3CH2CHOHCH3, izobutil (2metilpropanol1) (CH3)2 CHCH2OH, uçlamçi (uçmetilkarbinol) (CH3)3COH. Butanol1 b-n butanol2 da uglerod atomlarining tarmoqlanmagan zanjirlari bor. Izobutil B.s. da asimmetrik uglerod atomi bölganligi sababli uç şaklda mavjud: ulardan ikkitasi optik faol, uçinçisi ratsemik (inaktiv) şakldir. B.s. etil spirt va efir b-n yaxşi aralaşadi, spirtlarga xos hamma reaksiyalarga kirişadi, uglevodlarni bijğitiş yöli b-n, şuningdek sintetik usulda olinadi. Loklar, sellyuloza, smolalar i.ç.da erituvçi sifatida, yuviş vositalarini sintez qilişda işlatiladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    БУТИЛ СПИРТЛАР, бутаноллар, С4Н,ОН — бир атомли спиртлар. Мол. м. 74,12. Рангсиз суюқлик, ўзига хос ҳиди бор. Тўртта изомери маълум: бирламчи (бутанол1) СН3СН2СН2СН2ОН, иккиламчи (бутанол2) СН3СН2СНОНСН3, изобутил (2метилпропанол1) (СН3)2 СНСН2ОН, учламчи (учметилкарбинол) (СН3)3СОН. Бутанол1 б-н бутанол2 да углерод атомларининг тармоқланмаган занжирлари бор. Изобутил Б.с. да асимметрик углерод атоми бўлганлиги сабабли уч шаклда мавжуд: улардан иккитаси оптик фаол, учинчиси рацемик (инактив) шаклдир. Б.с. этил спирт ва эфир б-н яхши аралашади, спиртларга хос ҳамма реакцияларга киришади, углеводларни бижғитиш йўли б-н, шунингдек синтетик усулда олинади. Локлар, целлюлоза, смолалар и.ч.да эритувчи сифатида, ювиш воситаларини синтез қилишда ишлатилади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.