Butlerov Aleksandr Mixayloviç
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 741-b. — ziyouz.com
Butlerov Aleksandr Mixayloviç [1828.25. 8 (6. 9), Çistopol ş. 1886. 5 (17). 8, Butlerovka qişloği, hoz. Tatariston Respublikasi] — rus kimyogari, N. N.Zmniiningşogirdi. Qozon untini bitirgan (1849). Peterburg un-ti prof. (1869 y.dan), Peterburg FA ordinator akad. (1874 y.dan). Organik moddalarning kimyoviy tuzilişi nazariyasi asosçisi. Bu nazariyaga köra organik moddalarning xossalari molekulalardagi atomlar boglari tartibi, tuzilişi hamda ularning özaro ta'siriga muvofiqaniqlanadi. Birinçi bölib izomeriya hodisasini tuşuntiribbergan (1864). Izobutilen polimerizatsiyasini kaşf etgan. Uçlamçi butil spirt (1864), izobutan (1866) va izobutilenlarni (1867) sintez qilib, ularning tuzilişini aniqlagan. Boğdorçilik, asalariçilik, Kavkazda çoy yetiştiriş b-n ham şuğullangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БУТЛЕРОВ Александр Михайлович [1828.25. 8 (6. 9), Чистополь ш. 1886. 5 (17). 8, Бутлеровка қишлоғи, ҳоз. Татаристон Республикаси] — рус кимёгари, Н. Н.Змныинингшогирди. Қозон унтини битирган (1849). Петербург ун-ти проф. (1869 й.дан), Петербург ФА ординатор акад. (1874 й.дан). Органик моддаларнинг кимёвий тузилиши назарияси асосчиси. Бу назарияга кўра органик моддаларнинг хоссалари молекулалардаги атомлар боглари тартиби, тузилиши ҳамда уларнинг ўзаро таъсирига мувофиқаниқланади. Биринчи бўлиб изомерия ҳодисасини тушунтирибберган (1864). Изобутилен полимеризациясини кашф этган. Учламчи бутил спирт (1864), изобутан (1866) ва изобутиленларни (1867) синтез қилиб, уларнинг тузилишини аниқлаган. Боғдорчилик, асаларичилик, Кавказда чой етиштириш б-н ҳам шуғулланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.