Buxgols ekspeditsiyasi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 747-b. — ziyouz.com
Buxgols ekspeditsiyasi — Turkistonga josuslik maqsadida yuborilgan harbiy ekspeditsiya. Petr I ning 1714 y. 22 may farmoni b-n tuzilgan. 1715 y. Tobolskdan çiqib, Irtiş daryosining yuqori oqimi böylab yöl olgan 60 kema va 3 ming kişidan iborat ekspeditsiyaga rus ofitseri I. D. Buxgols rahbarlik qilgan. Uning maqsadi Irtiş daryosi böyiga qal'a quriş, Amudaryodagi oltin soçmalarni tekşiriş va daryoning dengizga quyiladigan yerini aniqlaş va tadqiq etişdan iborat bölgan. Ekspeditsiya 1715 y. okt. da Yamişevo köliga yetib borib, uning qirğoğida qal'a qurişga kirişgan.
1716 y. fev.da 10 ming kişilik qalmoqlar qöşini B. e.ga qöqqisdan hujum qilgan. Uç oylik qamal va qal'ada yuqumli kasallik tarqalganidan söng, Buxgols omon qolgan qöşini (700 kişi) b-n 1716 y. oxirida Tobolskka qaytib ketgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БУХГОЛЬЦ ЭКСПЕДИЦИЯСИ — Туркистонга жосуслик мақсадида юборилган ҳарбий экспедиция. Петр I нинг 1714 й. 22 май фармони б-н тузилган. 1715 й. Тобольскдан чиқиб, Иртиш дарёсининг юқори оқими бўйлаб йўл олган 60 кема ва 3 минг кишидан иборат экспедицияга рус офицери И. Д. Бухгольц раҳбарлик қилган. Унинг мақсади Иртиш дарёси бўйига қалъа қуриш, Амударёдаги олтин сочмаларни текшириш ва дарёнинг денгизга қуйиладиган ерини аниқлаш ва тадқиқ этишдан иборат бўлган. Экспедиция 1715 й. окт. да Ямишево кўлига етиб бориб, унинг қирғоғида қалъа қуришга киришган.
1716 й. фев.да 10 минг кишилик қалмоқлар қўшини Б. э.га қўққисдан ҳужум қилган. Уч ойлик қамал ва қалъада юқумли касаллик тарқалганидан сўнг, Бухгольц омон қолган қўшини (700 киши) б-н 1716 й. охирида Тобольскка қайтиб кетган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.