Buxoro davlat mğmoriybadiiy muzey qöriqxonasi

Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 768-b. — ziyouz.com

Buxoro davlat mğmoriybadiiy muzey qöriqxonasi — Buxoro ş.dagi muzeyqöriqxona; Buxoroning qad. tarixini, uning moddiy va ma'naviy boyliklarini, avloddan avlodga ötib kelayotgan öziga xos an'analarini saqlaş, örganiş va tarğib qiliş b-n şuğullanuvçi muassasa. 1922 y.da Buxoro davlat muzeyi sifatida taşkil topgan. Keyinçalik turli nomlar b-n atalgan: Buxoro viloyat ölkaşunoslik muzeyi (1940—45; 1969—83), Buxoro tarixiy ölkaşunoslik muzey i (1945— 69), Buxoro tarixiyme'moriy muzeyi (1983—84), 1985 y.dan muzeyqörikxona, 1988 y.dan hoz. nomda.

Muzeyqöriqxona jamğarmasi 63 mingdan ortiq. Umumiy mayd. 8320 kv. m. Uning 6 ta filiali bor: Viloyat ölkaşunoslik muzeyi (Arkda), xalq amaliy bezak san'ati muzeyi (Sitorai Mohi Xosada), Kamoliddin Behzod nomidagi san'at muzeyi (sobiq Azov banki binosida), Fayzulla Xöjayev uymuzeyi (19-a.dagi tarixiy binoda), Abu Ali ibn Sino memorial muzeyi (Peşku tumanidagi Afşona qişloğida), Romitan ölkaşunoslik muzeyi (Romitan ş.da).

Muzeyqöriqxonaning 94 zalida 28 ta mustaqil ekspozitsiya Buxoroning rivojlaniş bosqiçlarini, jahon sivilizatsiyasi, ma'naviy madaniyati va diniy qadriyatlariga qöşgan hissasi va hoz. kunda erişilgan muvaffaqiyatlaridan hikoya qiladi. Arxeologik töplamlari orasida mil. av. 4—3-a.lar neolit davriga oid piçoqsimon toş bölaklari (Darvozai Qir manzilgohi), jez davri madaniyatiga doir materiallar (Zamonbobo madaniyati), sak qabilalarining qabrlaridan topilgan buyumlar, fayansdan işlangan haykalçalar (arslon va toşbaqa), buyumlar (saklar qozoni, isirikdon va b.), şuningdek mil. av. 5-a. dan mil. 16-a.gaça daxldor manzilgox/iap va şahristonlardan qazib olingan qadah, kosa va közalar, zargarlik buyumlari, suyakdan işlangan igna, töğnoğiç va b. buyumlar bor. Numizmatika töplami ham boy: yunonbaktriya tangalari (mil. av. 3—2-a.lar), kuşon tangalari (1—3- a.lar), sosoniylar tangalari (5-a.), buxorxudotlar tangalari (7—8-a.lar), somoniylar (9— 10-a.lar), qoraxoniylar (12-a.), temuriylar (14—15-a.lar), şayboniylar (16-a.), aştarxoniylar (17-a.), manğitlar sulolasi davri (18— 20-a. boşi) ga oid oltin tangalardan iborat. Buxoro kaştalari, sözanalari va zardözlik buyumlari, Ğijduvon kulolçiligi (10—20-a.lar), yoğoç öymakorligi buyumlari (14—20-a. lar), 16—20-a.larga oid xitoy va yapon çinnilaridan iborat töplamlar, noyob kitob va qölyozmalar (1391—92 ylarga doir «Zikr.asar annabi») örami, 1930— 2000 y.larda işlangan tasviriy san'at asarlari, ölka tarixiga oid 100 mingdan ortiq eksponatlar saqlanadi.

Robert Almeyev.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

БУХОРО ДАВЛАТ МҒЬМОРИЙБАДИИЙ МУЗЕЙ ҚЎРИҚХОНАСИ — Бухоро ш.даги музейқўриқхона; Бухоронинг қад. тарихини, унинг моддий ва маънавий бойликларини, авлоддан авлодга ўтиб келаётган ўзига хос анъаналарини сақлаш, ўрганиш ва тарғиб қилиш б-н шуғулланувчи муассаса. 1922 й.да Бухоро давлат музейи сифатида ташкил топган. Кейинчалик турли номлар б-н аталган: Бухоро вилоят ўлкашунослик музейи (1940—45; 1969—83), Бухоро тарихий ўлкашунослик музей и (1945— 69), Бухоро тарихиймеъморий музейи (1983—84), 1985 й.дан музейқўрикхона, 1988 й.дан ҳоз. номда.

Музейқўриқхона жамғармаси 63 мингдан ортиқ. Умумий майд. 8320 кв. м. Унинг 6 та филиали бор: Вилоят ўлкашунослик музейи (Аркда), халқ амалий безак санъати музейи (Ситораи Моҳи Хосада), Камолиддин Беҳзод номидаги санъат музейи (собиқ Азов банки биносида), Файзулла Хўжаев уймузейи (19-а.даги тарихий бинода), Абу Али ибн Сино мемориал музейи (Пешку туманидаги Афшона қишлоғида), Ромитан ўлкашунослик музейи (Ромитан ш.да).

Музейқўриқхонанинг 94 залида 28 та мустақил экспозиция Бухоронинг ривожланиш босқичларини, жаҳон цивилизацияси, маънавий маданияти ва диний қадриятларига қўшган ҳиссаси ва ҳоз. кунда эришилган муваффақиятларидан ҳикоя қилади. Археологик тўпламлари орасида мил. ав. 4—3-а.лар неолит даврига оид пичоқсимон тош бўлаклари (Дарвозаи Қир манзилгоҳи), жез даври маданиятига доир материаллар (Замонбобо маданияти), сак қабилаларининг қабрларидан топилган буюмлар, фаянсдан ишланган ҳайкалчалар (арслон ва тошбақа), буюмлар (саклар қозони, исирикдон ва б.), шунингдек мил. ав. 5-а. дан мил. 16-а.гача дахлдор манзилгох/iap ва шаҳристонлардан қазиб олинган қадаҳ, коса ва кўзалар, заргарлик буюмлари, суякдан ишланган игна, тўғноғич ва б. буюмлар бор. Нумизматика тўплами ҳам бой: юнонбактрия тангалари (мил. ав. 3—2-а.лар), кушон тангалари (1—3- а.лар), сосонийлар тангалари (5-а.), бухорхудотлар тангалари (7—8-а.лар), сомонийлар (9— 10-а.лар), қорахонийлар (12-а.), темурийлар (14—15-а.лар), шайбонийлар (16-а.), аштархонийлар (17-а.), манғитлар сулоласи даври (18— 20-а. боши) га оид олтин тангалардан иборат. Бухоро кашталари, сўзаналари ва зардўзлик буюмлари, Ғиждувон кулолчилиги (10—20-а.лар), ёғоч ўймакорлиги буюмлари (14—20-а. лар), 16—20-а.ларга оид хитой ва япон чинниларидан иборат тўпламлар, ноёб китоб ва қўлёзмалар (1391—92 йларга доир «Зикр.асар аннаби») ўрами, 1930— 2000 й.ларда ишланган тасвирий санъат асарлари, ўлка тарихига оид 100 мингдан ортиқ экспонатлар сақланади.

Роберт Альмеев.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.