Buxoro kumuş tangasi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 771-b. — ziyouz.com
Buxoro kumuş tangasi — Buxoro xonligi (1500—1753) taşkil bölgan paytda Şayboniyxon nomi b-n zarb qilingan kumuş tangalar. Şayboniylar dastlab tangalarining oğirligini 1 misqol, ya'ni 4,8 g miqsorida zarb qilgan bölsa, 17-a.ga kelib 4,4 g ga tuşib qoldi. Joniylar sulolasi xukmronlik qilgan (1599—1753) davrdan boşlab kumuş tangalar a'lo sifatli sof kumuşdan zarb qilingan. Manğitlar sulolasi (1753—1920) tangalarida Joniylar tangalariga nisbatan yozuvlar oz bölgan. Kumuş tangalarning öng tomonida tanga zarb qilingan şaharning nomi, ya'ni «Himmatli Buxoro zarbi» va raqamlar b-n sana körsatilgan, ters tomonida podşoning nomi va yana sana körsatilgan. Manğitlarda podşo nomini tangaga beriş yöllari turliça bölgan. Birinçi Mangit amiri Muhammad Rahimxon öz nomidan tanga zarb etgan. Lekin Şohmurod oldin Abdulğoziy nomi b-n, keyinçalik otasi Doniyolbiy nomi b-n tangalar çiqargan. Şohmurod va uning vorisi amir Haydar goh buvasi, goh otasi, goho otabuvasi, keyinçalik özi nomidan ham tangalar zarb qilgan. Uning öğliHusayn atigi 75 kun hukmronlik qilgan bölsa ham öz nomi b-n kumuş tangalar zarb qilişga ulgurgan. Keyingi barça mangit amirlari faqat avlodajdodlarining xotirasi uçun tanga zarb qilganlar. Manğitlarning kumuş tangalari a'lo sifatli sof kumuşdan işlangan; ularning oğirligi kamaygan va diametri kiçraygan.
Ad.: Er Nazarov T., Koçnev B., Tangalar ötmiş darakçilari, T., 1977.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БУХОРО КУМУШ ТАНГАСИ — Бухоро хонлиги (1500—1753) ташкил бўлган пайтда Шайбонийхон номи б-н зарб қилинган кумуш тангалар. Шайбонийлар дастлаб тангаларининг оғирлигини 1 мисқол, яъни 4,8 г миқцорида зарб қилган бўлса, 17-а.га келиб 4,4 г га тушиб қолди. Жонийлар сулоласи хукмронлик қилган (1599—1753) даврдан бошлаб кумуш тангалар аъло сифатли соф кумушдан зарб қилинган. Манғитлар сулоласи (1753—1920) тангаларида Жонийлар тангаларига нисбатан ёзувлар оз бўлган. Кумуш тангаларнинг ўнг томонида танга зарб қилинган шаҳарнинг номи, яъни «Ҳимматли Бухоро зарби» ва рақамлар б-н сана кўрсатилган, терс томонида подшонинг номи ва яна сана кўрсатилган. Манғитларда подшо номини тангага бериш йўллари турлича бўлган. Биринчи Мангит амири Муҳаммад Раҳимхон ўз номидан танга зарб этган. Лекин Шоҳмурод олдин Абдулғозий номи б-н, кейинчалик отаси Дониёлбий номи б-н тангалар чиқарган. Шоҳмурод ва унинг вориси амир Ҳайдар гоҳ буваси, гоҳ отаси, гоҳо отабуваси, кейинчалик ўзи номидан ҳам тангалар зарб қилган. Унинг ўғлиҲусайн атиги 75 кун ҳукмронлик қилган бўлса ҳам ўз номи б-н кумуш тангалар зарб қилишга улгурган. Кейинги барча мангит амирлари фақат авлодаждодларининг хотираси учун танга зарб қилганлар. Манғитларнинг кумуш тангалари аъло сифатли соф кумушдан ишланган; уларнинг оғирлиги камайган ва диаметри кичрайган.
Ад.: Эр Назаров Т., Кочнев Б., Тангалар ўтмиш даракчилари, Т., 1977.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.