Buyer
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 675-b. — ziyouz.com
Buyer (gollandça boeir — xona) — konki yoki ğildiraklarga örnatilgan maxsus yengil konstruksiyali uçburçak şakldagi xona, yelkanli platforma; muz ustida uçişga möljallanadi. Aviatsiyaga işlatiladigan fanera, oliy sifatli qattiq daraxtlar, alyuminiy va pölatdan quriladi. B. öquvmaşğulot hamda sayr qiliş uçun 5—10 kişi siğadigan oçiq maydonçali qilib ham yasaladi. Sport B.i tana (korpus), aylanadigan maçta, har ikki yondagi konkilarga örnatilgan şoti, boşqaruvçi rul qurilmasi va konkilardan iborat böladi. B.ning sirğalib uçişi uçun silliq muz, sekundiga 3— 5 m tezlik b-n esib turuvçi şamol bölişi kerak. Uning uçiş tezligi soatiga 100 km ga boradi. Dastlabki B.lar 18-a.da Rossiyada paydo bölib, ulardan şim. köllarda baliqçilar foydalanişgan. Turli yuk va odamlarni muz ustidan taşib ötişda qöl kelgan. Xususan, 2-jahon uruşi paytida B.dan razvedka, aloqa va transport vositasi sifatida foydalanilgan, qamaldagi Leningrad b-n Ladoga köli orqali aloqa boğlab turilgan. B.larda muz ustida ötkaziladigan poyga B. sporti deyiladi. U AQŞ, Kanada, Yevropaning bir neça mamlakatlarida ommalaşgan. B. sporti böyiça 1964 y.dan jahon va Yevropa birinçiliklari ötkaziladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БУЕР (голландча boeir — хона) — коньки ёки ғилдиракларга ўрнатилган махсус енгил конструкцияли учбурчак шаклдаги хона, елканли платформа; муз устида учишга мўлжалланади. Авиацияга ишлатиладиган фанера, олий сифатли қаттиқ дарахтлар, алюминий ва пўлатдан қурилади. Б. ўқувмашғулот ҳамда сайр қилиш учун 5—10 киши сиғадиган очиқ майдончали қилиб ҳам ясалади. Спорт Б.и тана (корпус), айланадиган мачта, ҳар икки ёндаги конькиларга ўрнатилган шоти, бошқарувчи руль қурилмаси ва конькилардан иборат бўлади. Б.нинг сирғалиб учиши учун силлиқ муз, секундига 3— 5 м тезлик б-н эсиб турувчи шамол бўлиши керак. Унинг учиш тезлиги соатига 100 км га боради. Дастлабки Б.лар 18-а.да Россияда пайдо бўлиб, улардан шим. кўлларда балиқчилар фойдаланишган. Турли юк ва одамларни муз устидан ташиб ўтишда қўл келган. Хусусан, 2-жаҳон уруши пайтида Б.дан разведка, алоқа ва транспорт воситаси сифатида фойдаланилган, қамалдаги Ленинград б-н Ладога кўли орқали алоқа боғлаб турилган. Б.ларда муз устида ўтказиладиган пойга Б. спорти дейилади. У АҚШ, Канада, Европанинг бир неча мамлакатларида оммалашган. Б. спорти бўйича 1964 й.дан жаҳон ва Европа биринчиликлари ўтказилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.