Buyuk abxaz devori
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 800–801-b. — ziyouz.com
Buyuk abxaz devori BUYUK ABXAZ (KELASUR) DEVORI — Abxaziyadagi qad. mudofaa devori (5— 6-a.lar). Suxumi ş.dan 4 km jan.roqdan boşlanib, Kelasur daryosining çap qirğoği orqali Jan. Abxaziyani uragan holda Inguri daryosining Qora dengizga quyiliş yerida tamomlanadi. U 150 y. mobaynida absil qabilalari tomonidan qurilgan; devor ohak b-n qorişilgan xarsangtoşlardan qilingan bölib, uz. 160 km dan ziyod, bal. 4 m, har 35—50 m masofada bal. 8 m keladigan 2000 ga yaqin minora va burjlar bino qilingan. Burj va istehkomlarda kungura va şinaklar bölgan. Devor ham toğ tomondan (şim. dan), ham dengiz tomondan böladigan hujumlardan mudofaa etgan. Bir neça marta qayta tiklangan. 14— 15-a. lardanboşlabharbiy ahamiyatini yöqotgan. Devorning köpgina qismi va vayrona holdagi bir neça yuz burji (minorasi) saqlanib qolgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БУЮК АБХАЗ (КЕЛАСУР) ДЕВОРИ — Абхазиядаги қад. мудофаа девори (5— 6-а.лар). Сухуми ш.дан 4 км жан.роқдан бошланиб, Келасур дарёсининг чап қирғоғи орқали Жан. Абхазияни ураган ҳолда Ингури дарёсининг Қора денгизга қуйилиш ерида тамомланади. У 150 й. мобайнида абсил қабилалари томонидан қурилган; девор оҳак б-н қоришилган харсангтошлардан қилинган бўлиб, уз. 160 км дан зиёд, бал. 4 м, ҳар 35—50 м масофада бал. 8 м келадиган 2000 га яқин минора ва буржлар бино қилинган. Бурж ва истеҳкомларда кунгура ва шинаклар бўлган. Девор ҳам тоғ томондан (шим. дан), ҳам денгиз томондан бўладиган ҳужумлардан мудофаа этган. Бир неча марта қайта тикланган. 14— 15-а. ларданбошлабҳарбий аҳамиятини йўқотган. Деворнинг кўпгина қисми ва вайрона ҳолдаги бир неча юз буржи (минораси) сақланиб қолган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.