Buyuk köllar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 817-b. — ziyouz.com
Buyuk köllar — Şim. Amerikadagi yonmayon joylaşgan 5 katta köl (Yuqori köl, Miçigan, Guron, Eri, Ontario) ning umumiy nomi. AQŞ b-n Kanadaning çegara qismida. Mayd. 245,2 ming km2. Suvining hajmi 22725 km3. B.k. dunyoda eng katta çuçuk suv havzasidir. Köllar bir-birlari b-n qiska, serostona daryolar orqdpi tutaşgan. Köllar Atlantika okeaniga SanLavrentiy daryosi orkali oqadi. Eri va Ontario köllarini bir-biriga boğlovçi Niagara daryosida Niagara şarşarasi bor.
B.k. qirğoq çiziğining umumiy uz. 18 ming km. B.k. törtlamçi davr muzliklarining erişidan paydo bölgan. Şim. qirğoqlari baland, qoyali, bularda qizil, qönğir qumtoşlar, granitlar, gneyslar yaqqol körinib turadi. Jan. va jan.şarqiy qirğoqlari past. Orol köp. Çikago ş. yaqinida köl suvining t-rasi yanv.da 0', avg.da 20°. Dek.dan aprel oxirigaça muz b-n qoplanadi. B.k.da baliklarning 173 turi bor. Içki suv yöllarining uz. 1873 km. B.k.dagi kema yöllarining uz. 3 ming km atrofida. B.k. atrofdagi dare va köllar b-n ham kanallar orqali qöşilgan. Köllarda temir rudasi, don, kumir va b. yuklar taşiladi. Yirik portlari — Çikago, Detroyt, Miluoki, Buffalo, Klivlend, Toronto.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БУЮК КЎЛЛАР — Шим. Америкадаги ёнмаён жойлашган 5 катта кўл (Юқори кўл, Мичиган, Гурон, Эри, Онтарио) нинг умумий номи. АҚШ б-н Канаданинг чегара қисмида. Майд. 245,2 минг км2. Сувининг ҳажми 22725 км3. Б.к. дунёда энг катта чучук сув ҳавзасидир. Кўллар бир-бирлари б-н қиска, серостона дарёлар орқдпи туташган. Кўллар Атлантика океанига СанЛаврентий дарёси оркали оқади. Эри ва Онтарио кўлларини бир-бирига боғловчи Ниагара дарёсида Ниагара шаршараси бор.
Б.к. қирғоқ чизиғининг умумий уз. 18 минг км. Б.к. тўртламчи давр музликларининг эришидан пайдо бўлган. Шим. қирғоқлари баланд, қояли, буларда қизил, қўнғир қумтошлар, гранитлар, гнейслар яққол кўриниб туради. Жан. ва жан.шарқий қирғоқлари паст. Орол кўп. Чикаго ш. яқинида кўл сувининг т-раси янв.да 0’, авг.да 20°. Дек.дан апрель охиригача муз б-н қопланади. Б.к.да баликларнинг 173 тури бор. Ички сув йўлларининг уз. 1873 км. Б.к.даги кема йўлларининг уз. 3 минг км атрофида. Б.к. атрофдаги даре ва кўллар б-н ҳам каналлар орқали қўшилган. Кўлларда темир рудаси, дон, кумир ва б. юклар ташилади. Йирик портлари — Чикаго, Детройт, Милуоки, Буффало, Кливленд, Торонто.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.