Buyvollar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 679–680-b. — ziyouz.com
Buyvollar (Bubalus) — quvuşşoxlilar oilasiga mansub juft tuyoqlilar uruği. Tanasining uz. 100— 290 sm, dumi 15—90 sm, böyi 62—180 sm, oğirligi 150—1200 kg. Gavdasi yöğon, böyni va oyoklari kalta va kuçli. Juni kalta va siyrak, dumining uçida şokila hosil qiladi. Buqasining böyni ostida terisi osilib turadi. 3 turi: anoa, Osiyo buyvoli va Afrika buyvoli bor (ba'zan 3 ta har xil uruğga kiritiladi). Osiyo, ya'ni Hind buyvoli (V. arinee) şoxining uz. 2 m gaça, öroqqa öxşaş egilgan; asosi kengaygan; Osiyo (Hindiston, Myanma, Xitoyningjan. da, Hindixitoy ya.o., Kalimantano) va Filippinning Mindanao o.da (mindanao kenja turi) tarqalgan. Ba'zan Mindanao buyvoli alohida tur (V. mindorensis)ra kiritiladi. Afrika buyvoli (V. caffer) Sahroi Kabirdan jan. roqda tarqalgan B. örmonlar va çakalakzorlarda, payettekislik va toğli hududlarda yaşaydi. Bitta, ba'zan 2 ta bola tuğadi. Osiyo buyvoli xonakilaştirilgan, Jan. Osiyo, Afrika, Jan. Yevropa va Kavkazda suti uçun, ba'zan işçi hayvon sifatida boqiladi. Osiyo buyvoli ba'zan arni yoki Hindiston buyvoli, Afrika buyvoli esa kaffer yoki qora buyvol deb ham ataladi. Filippin va Osiyo B. Tabiatni muhofaza qiliş xalqaro ittifoqi Qizil kitobiga kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БУЙВОЛЛАР (Bubalus) — қувушшохлилар оиласига мансуб жуфт туёқлилар уруғи. Танасининг уз. 100— 290 см, думи 15—90 см, бўйи 62—180 см, оғирлиги 150—1200 кг. Гавдаси йўғон, бўйни ва оёклари калта ва кучли. Жуни калта ва сийрак, думининг учида шокила ҳосил қилади. Буқасининг бўйни остида териси осилиб туради. 3 тури: аноа, Осиё буйволи ва Африка буйволи бор (баъзан 3 та ҳар хил уруғга киритилади). Осиё, яъни Ҳинд буйволи (В. arinee) шохининг уз. 2 м гача, ўроққа ўхшаш эгилган; асоси кенгайган; Осиё (Ҳиндистон, Мьянма, Хитойнингжан. да, Ҳиндихитой я.о., Калимантано) ва Филиппиннинг Минданао о.да (минданао кенжа тури) тарқалган. Баъзан Минданао буйволи алоҳида тур (В. mindorensis)ra киритилади. Африка буйволи (В. caffer) Саҳрои Кабирдан жан. роқда тарқалган Б. ўрмонлар ва чакалакзорларда, паеттекислик ва тоғли ҳудудларда яшайди. Битта, баъзан 2 та бола туғади. Осиё буйволи хонакилаштирилган, Жан. Осиё, Африка, Жан. Европа ва Кавказда сути учун, баъзан ишчи ҳайвон сифатида боқилади. Осиё буйволи баъзан арни ёки Ҳиндистон буйволи, Африка буйволи эса каффер ёки қора буйвол деб ҳам аталади. Филиппин ва Осиё Б. Табиатни муҳофаза қилиш халқаро иттифоқи Қизил китобига киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.