Buzurgmehr
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 678–679-b. — ziyouz.com
Buzurgmehr (??) davlat arbobi, ijodkor. Xusrav I Anuşirvon davrida (531—579) vazirlik qilgan. Otasi Baraka sosoniy hukmdorlarning nadimlaridan edi. B. hind şohi Devasar Anuşirvonga yuborgan şatranj öyinining mohiyatini oçib beradi, özi «nard» öyinini kaşf etadi. Uning homiyligida san'at, adabiyot rivoj topadi, Eron b-n Hindiston örtasida elçilik aloqalari örnatiladi, «Kalila va Dimna» şu vaqtda Eronga keltiriladi. Anuşirvon vafotidan söng fitna tufayli valiahd Xurmuzd B.ni qatl ettiradi. B. «Ganji şohiy» («Şoh xazinasi») nomli pandnoma yaratgan. Sosoniylar davriga mansub «Şatranjnoma» kitobida B. obrazi berilgan. Firdavsiyning «Şohnoma», Nizomiyning «Xamsa» asarida, qad. hikoyatlar majmui — «Jome ulhikoyot» va b. asarlarda B. zukko davlat arbobi, ma'naviyat, ilmfan homiysi sifatida tilga olinadi. U Şarq xalqlari hikoyatida an'anaviy obrazga aylangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БУЗУРГМЕҲР (??) давлат арбоби, ижодкор. Хусрав I Ануширвон даврида (531—579) вазирлик қилган. Отаси Барака сосоний ҳукмдорларнинг надимларидан эди. Б. ҳинд шоҳи Девасар Ануширвонга юборган шатранж ўйинининг моҳиятини очиб беради, ўзи «нард» ўйинини кашф этади. Унинг ҳомийлигида санъат, адабиёт ривож топади, Эрон б-н Ҳиндистон ўртасида элчилик алоқалари ўрнатилади, «Калила ва Димна» шу вақтда Эронга келтирилади. Ануширвон вафотидан сўнг фитна туфайли валиаҳд Хурмузд Б.ни қатл эттиради. Б. «Ганжи шоҳий» («Шоҳ хазинаси») номли панднома яратган. Сосонийлар даврига мансуб «Шатранжнома» китобида Б. образи берилган. Фирдавсийнинг «Шоҳнома», Низомийнинг «Хамса» асарида, қад. ҳикоятлар мажмуи — «Жоме улҳикоёт» ва б. асарларда Б. зукко давлат арбоби, маънавият, илмфан ҳомийси сифатида тилга олинади. У Шарқ халқлари ҳикоятида анъанавий образга айланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.