Byorns Aleksandr
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 297–298-b. — ziyouz.com
Byorns Aleksandr (18051841, Kobul)—OstIndiya kompaniyasining siyosiy vakili. Britaniya hukumati va Hindiston generalgubernatorining maxsus topşiriği b-n u Hindistondan Afğoniston, Örta Osiyo va Eronga yuboriladi (1831—33). B.ning «sayohatidan» asosiy maqsad Afğoniston, ayniqsa Turkistonni Angliyaning iqgisodiy va siyosiy ta'siriga tortiş, Hindiston şim. da joylaşgan mamlakatlar töğrisida ma'lumotlar töplaş hamda Kobul va Buxoro hukmron doiralari b-n savdo va diplomatik aloqalar boğlaş edi. B. Buxoroda bölgan vaqtida Turkiston xonliklari haqida, çet davlatlardan Turkistonga keltiriladigan va bu yerdan çetga çiqariladigan mollar, savdo markazlari va karvon yullari tuğrisida ma'lumotlar töplaydi.
B. Turkistondan rus savdosini siqib çiqariş va Turkiston savdogarlarini Nijniy Novgorod yarmarkasidan Hindiston savdosiga jalb etiş uçun Hind daryosining urta oqimida Darağozixon degan joyda savdo yarmarkasi oçişni tavsiya qiladi. Kobulda kötarilgan xalq qözğoloni davrida öldirilgan. B. Afğoniston va Buxoroga qilgan sayohati töğrisida ikkita asar («Buxoroga sayohat» va «Kobul») yozib qoldirgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЁРНС Александр (18051841, Кобул)—ОстИндия компаниясининг сиёсий вакили. Британия ҳукумати ва Ҳиндистон генералгубернаторининг махсус топшириғи б-н у Ҳиндистондан Афғонистон, Ўрта Осиё ва Эронга юборилади (1831—33). Б.нинг «саёҳатидан» асосий мақсад Афғонистон, айниқса Туркистонни Англиянинг иқгисодий ва сиёсий таъсирига тортиш, Ҳиндистон шим. да жойлашган мамлакатлар тўғрисида маълумотлар тўплаш ҳамда Кобул ва Бухоро ҳукмрон доиралари б-н савдо ва дипломатик алоқалар боғлаш эди. Б. Бухорода бўлган вақтида Туркистон хонликлари ҳақида, чет давлатлардан Туркистонга келтириладиган ва бу ердан четга чиқариладиган моллар, савдо марказлари ва карвон йуллари туғрисида маълумотлар тўплайди.
Б. Туркистондан рус савдосини сиқиб чиқариш ва Туркистон савдогарларини Нижний Новгород ярмаркасидан Ҳиндистон савдосига жалб этиш учун Ҳинд дарёсининг урта оқимида Дарағозихон деган жойда савдо ярмаркаси очишни тавсия қилади. Кобулда кўтарилган халқ қўзғолони даврида ўлдирилган. Б. Афғонистон ва Бухорога қилган саёҳати тўғрисида иккита асар («Бухорога саёҳат» ва «Кобул») ёзиб қолдирган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.